Burgemeesters met lak aan het establishment 2

De voormalige vredesactiviste Ada Colau (41) vindt leefbaarheid voor de bewoners van Barcelona belangrijker dan het aantrekken van nog grotere aantallen toeristen. Ze wil een ‘burgemeester van het volk’ zijn.

Ada Colau (41) zal er op 11 september niet bij zijn als Barcelona la Diada viert. Komende vrijdag wordt herdacht dat Catalonië op 11 september 1714 voorgoed onder Spaanse controle kwam. Vele Barcelonezen gaan dan de straat op en verenigen zich in een grootse manifestatie voor onafhankelijkheid. Colau vindt de bijeenkomst in het licht van de regionale verkiezingen op 27 september te politiek beladen. Ze is de burgemeester van alle inwoners, zegt ze.

Colau zorgt voor een nieuw geluid in Barcelona. Als leider van het platform Barcelona en Comú (Gemeenschappelijk Barcelona) – waarvan de landelijke politieke partij Podemos deel uitmaakt – is ze de eerste vrouwelijke burgemeester in de geschiedenis van de stad. Ze kreeg in een verbrokkeld politiek landschap de steun van drie linkse partijen. In een paar maanden tijd veranderde ze van activist in burgemeester. „Bedankt dat jullie het onmogelijke mogelijk hebben gemaakt”, sprak ze tot haar kiezers.

Beroemd zijn de foto’s van Colau waarop ze gearresteerd wordt door de politie. Ze richtte vijf jaar geleden het Platform voor Hypotheekgedupeerden op en streed met haar kind op de arm voor de rechten van mensen die met uitzetting werden bedreigd. Nu staat ze aan de andere kant. Maar de activist in haar is nog springlevend. Op gezag van het nieuwe stadsbestuur werd een beeld van koning Juan Carlos uit de plenaire vergaderzaal verwijderd.

Colau heeft weinig op met de gevestigde orde in Spanje. Ze is naar eigen zeggen wars van „beroepspolitici die vervreemd zijn van de alledaagse realiteit en bezoedeld zijn door corruptie”. Ze wil Barcelona weer in handen geven van de bewoners. Ze ziet de nieuwe vorm van bestuur in haar stad als voorbeeld van een democratiseringsproces voor heel Europa.

Colau wil andere spelregels. Zo hebben Barcelona en Comú een gedragscode geformuleerd voor ambtsdragers. Colau leverde op basis daarvan een deel van haar salaris als burgemeester in. Haar voorganger Xavier Trias verdiende 144.000 euro per jaar, zij heeft dat teruggeschroefd tot 37.000 euro. Behalve financiële staat ook sekseongelijkheid voor haar centraal.

Nieuwe kiezers

De Catalaanse blijft zich persoonlijk inzetten om huisuitzettingen te voorkomen, maar haar programma gaat verder. De voorbije jaren hebben veel Catalanen zich vooral gericht op de strijd voor onafhankelijkheid; ze zien in ‘Madrid’ de oorzaak van de financiële crisis. Colau vindt dat Catalanen het recht moeten hebben over de toekomst van Catalonië te beslissen, maar ze concentreert zich liever op dagelijkse problemen in de stad. Daarmee boorde ze een nieuwe groep kiezers aan. „Ik strijd al jaren tevergeefs voor een goed pensioen”, zegt bijvoorbeeld de voormalige douaneambtenaar Vicente Ripoll. „Daar was nooit een luisterend oor voor. Hopelijk kan Colau dat veranderen. Al zal zij ook niet alles op kunnen lossen.”

Al snel na haar aantreden poogde Colau orde te scheppen in de door toeristen overspoelde stad. Leefbaarheid voor de bewoners laat ze prevaleren boven de belangen van de toerisme-industrie. Bouwvergunningen van hotels werden (tijdelijk) stopgezet, de horeca moest zich aan nieuwe regels houden en in de historische delen van de stad werd scherp gelet op bewoners die hun appartementen aan toeristen verhuurden.

Colau kreeg hulp van Gala Pin, die in het verleden zij aan zij streed met Colau voor dezelfde idealen. Nu is ze in Barcelona als wijkbestuurder verantwoordelijk voor toerisme in wijken als Gótico en El Born. „Ada en ik kennen elkaar al jaren”, vertelt ze. „We weten wat we aan elkaar hebben en denken hetzelfde over dingen. Er waait nu een andere wind door het stadhuis. ”

Onlangs trad Colau als gastvrouw op bij een bijeenkomst voor linkse leiders en burgemeesters. Naast Manuela Carmena van Madrid en Joseba Asiron van Pamplona waren er nog vijf andere ‘burgemeesters van het volk’ aanwezig. Samen willen deze steden werken aan een landelijke strategie. Onder aanvoering van Colau bemoeiden ze zich bijvoorbeeld met de nationale discussie over vluchtelingen. Via Facebook en twitter (@AdaColau) wierp Colau – recht tegen de lijn van de nationale regering van Mariano Rajoy – op dat Barcelona goed zou kunnen dienen als opvangstad voor gevluchte Syriërs. „We willen steden waarin mensenrechten belangrijk zijn en waarop we ons trots kunnen voelen”, stelde Colau. Manuela Carmena glimlachte goedkeurend.