Topambtenaar had banden met omstreden consultants

Justitie werkte met ICT’ers die onderzocht werden

Een topambtenaar die bij het ministerie van Veiligheid en Justitie intern onderzoek deed naar omstreden banden tussen ambtenaren en twee ICT-consultants, organiseerde zelf evenementen met deze consultants.

Het gaat om Nicole Stolk, plaatsvervangend secretaris-generaal van het ministerie en eindverantwoordelijk voor de automatisering op het departement. Zij leidde een werkgroep die in de tweede helft van 2014 op het ministerie mogelijke belangenverstrengeling bij ICT-projecten onderzocht.

Aanleiding voor het onderzoek van het ministerie waren vragen en bevindingen van Zembla, het journalistieke onderzoeksprogramma van de VARA. Zembla had vragen over mogelijk ongeoorloofde banden tussen hoge ambtenaren en commercieel directeuren van twee ICT-bedrijven.

Stolk was samen met deze twee consultants druk doende een tweedaagse Public Executives sessie te organiseren, op het moment dat Zembla aanklopte bij het ministerie. Deze bijeenkomst was een vervolg op een eerder exclusief samenzijn op Schiermonnikoog, begin 2014, waar topambtenaren op het gebied van ICT „kennis hadden gedeeld” met vertegenwoordigers van de twee ICT-bedrijven.

Hoogleraar ambtelijke ethiek Hans van den Heuvel noemt het onbegrijpelijk dat Stolk leiding gaf aan het onderzoek. „Het is redelijkerwijs niet mogelijk dat deze ambtenaar zo’n onderzoek onafhankelijk kan uitvoeren.”

Stolk zegt in een reactie dat zij de aangewezen persoon was om het interne onderzoek, dat overigens weinig opleverde, te leiden. „Het zijn zakelijke contacten, geen vrienden. Bovendien gaan anderen op het ministerie over de contracten met ICT-bedrijven. Ik doe niet direct zaken.”

Hoogleraar Van den Heuvel noemt de gang van zaken hoe dan ook onverstandig: „Confereren met slechts twee bedrijven op Schiermonnikoog is geen neutrale activiteit. De overheid deelt de facto belangrijke informatie met slechts twee bedrijven.”

Volgens Stolk ging de sessie niet over concrete opdrachten, maar om „het delen van kennis” tussen topambtenaren en experts van de ICT-markt. In de maanden daarop werden ook exclusieve sessies met enkele andere bedrijven belegd, aldus Stolk.

De toenmalige bedrijfsjurist van het ministerie, Ruud Leether, reageert verbaasd op het bestaan van de exclusieve bijeenkomsten met bedrijven, waarvan hij onkundig werd gehouden. „Er kleven wel degelijk risico’s aan ‘kennissessies’ met één of enkele marktpartijen”, zegt Leether.

De overheid worstelt al jaren met automatiseringsprojecten. Die leiden vaak tot haperende computersystemen, miljoenenoverschrijdingen en grote vertragingen. Een van de oorzaken is dat ambtenaren te weinig tegenwicht weten te bieden aan de ICT-leveranciers die systemen bouwen voor de overheid.

    • Merijn Rengers
    • Derk Stokmans