Stoer

Ondertussen, in Nederland: Bart Suijkerbuijk, VVD-raadslid uit Steenbergen, keert zich in een open brief fel tegen zijn partijgenoot Klaas Dijkhoff, staatssecretaris van veiligheid en justitie. Die riep lokale bestuurders op extra opvang voor vluchtelingen beschikbaar te stellen. Dijkhoff had, nu de vluchtelingencrisis een humanitaire ramp dreigt te worden, „stoere burgemeesters, wethouders en raadsleden nodig”.

Zoveel leiderschap schoot bij Suijkerbuijk in het verkeerde keelgat. „Ik voel me inderdaad het stoere raadslid waarover u spreekt, maar ik hanteer wel een heel andere definitie. Stoer is niet weer 58 miljoen naar het buitenland sturen of 35.000 vluchtelingen toelaten. Stoer is vooral ook nee durven zeggen.”

Als er al moet worden opgevangen, aldus het raadslid, net als Dijkhoff begin dertig, dan ver weg „met minimale en tijdelijke voorzieningen als bed, bad en brood.” En, let op, alleen voor „de mensen die echt in nood verkeren”. Voorkomen moet worden dat steeds meer „gelukzoekers op zoek naar uitkering en bijstand ons land als eindbestemming kiezen.”

Dat kun je stoer noemen – of benepen, bangig, egocentrisch en vooral verstoken van ieder reëel besef van de wereld voorbij de gemeentegrens Steenbergen. Maar het is wel het wereldbeeld dat te veel liberalen het afgelopen decennium gecultiveerd hebben. Wat eens begon als een rechtse correctie op een vrijzwevend idealisme op links, dat stug bleef dromen van een wereld zonder grenzen waarin we elkaar zouden liefhebben vanwege onze gedeelde menselijkheid, is inmiddels ontaard in angstvallige smetvrees voor de grote wereld. Iedere vorm van solidariteit met onbekenden wordt weggeveegd met de constatering dat er misbruik van gemaakt gaat worden. Iedere aandrang om iets voor een ander te doen, wordt gefnuikt door de verlammende angst om als Gekke Henkie bekend te staan. We kunnen toch niet al het wereldleed op ons nemen! Nog een citaat: „Wij hebben het ook niet verzonnen, maar ervaring leert dat een asielzoekerscentrum overlast en criminaliteit met zich meebrengt. Winkeldiefstal, rondhangen, auto-inbraken, opstootjes.”

Dat is niet Suijkerbuijk uit Steenbergen in 2015, maar Klaas Dijkhoff in 2010. Als raadslid in Breda keerde hij zich in een opinieartikel fel tegen de komst van een asielzoekerscentrum. Tja. Nu moet Dijkhoff op zoek naar draagvlak dat hij eerst eigenhandig heeft ondermijnd.

„Het was een andere mening, in een andere situatie”, verklaarde de staatssecretaris tegen De Telegraaf. Maar dat is precies de mantra waarmee onze minister-president zijn gedraai probeert goed te praten. Het resultaat is dat geen enkel standpunt of overtuiging nog als geloofwaardig wordt gezien. Vind je het gek dat die arme Suijkerbuijk uit Steenbergen zich genaaid voelt door zijn eigen partij?

De neoconservatieve journalist Irving Kristol beschreef zichzelf eens als „a liberal mugged by reality” -–waarbij je liberal als links moet lezen. Een ironische afrekening met sentimentele wereldverbeteraars, met hun naïef geloof in de mensheid, hun kostbare blauwdrukken voor een betere wereld die steeds stuklopen op de weerbarstige werkelijkheid. Maar inmiddels, en dat beseft Klaas Dijkhoff kennelijk ook, is het juist het zogenaamde nuchtere neoconservatieve wereldbeeld van Suijkerbuijk dat klap op klap van de werkelijkheid krijgt.

Stoer lijkt ineens verdacht veel op blind en onmenselijk – met „gelukzoeker” als frame om op drift geraakte mensen aan hun lot over te laten. Pijnlijk dat er een hartverscheurende foto van een verdronken kind voor nodig is, maar het is de klap die de werkelijkheid uitdeelt aan de zelfgenoegzame Suijkerbuijk. Die luie borreltafelpraat over minimale opvang ver, ver buiten Nederland, alleen voor „de mensen die echt in nood verkeren”, ziet er ineens uit als het blind ontkennen van de harde werkelijkheid. Kláp: de opvang van duizenden vluchtelingen is een gegeven. We kunnen er maar beter snel werk van maken.

Intussen wordt de scheidslijn tussen nuchterheid en haat steeds dunner. Afgelopen week royeerde de VVD een twintigjarige jonge Rotterdamse metrobestuurder in opleiding die op Twitter voorstelde vluchtelingen „in kampen met gaskamers” te stoppen. „Beter dan dat al die makakken hierheen komen.” De Rotterdammer werd ook weggestuurd door zijn werkgever.

Het is een onmachtige bezwering. Als Dijkhoff echt moreel leiderschap wil tonen, neemt hij niet Rutte als voorbeeld, maar Merkel. En dan nodigt hij die geroyeerde VVD-jongen uit voor een stevig gesprek. Een stoere vent ruimt zijn eigen rommel op.

    • Bas Heijne