Op naar Wagner

Bij het nemen van de strafschop sloeg Arjen Robben, gekromd op de bank, de handen voor de ogen. Het beeld was de perfecte samenvatting van een avond voetbalgeploeter. Van schaamte voor de nederlaag tegen IJsland.

Dit Nederlands elftal verdient de kwalificatie voor het EK in Frankrijk niet. Oranje staat voor chaos, gemekker, hooghartig individualisme. In alle opzichten los zand. Er zit geen brein in, geen vreugde, geen strijd. De sensatie van het samenzijn bleef beperkt tot de hoed en de sjaal van Memphis Depay. Hij was gekleed voor muziek van Wagner in het Concertgebouw, avondje uit voor de happy few. Zo speelde hij ook: met dedain voor de onnozelheid van een voetbalelftal. Zondag, in Turkije, verwacht ik hem in een goudbestikte soepjurk. De korte broek komt er bij deze prefab-vedette niet meer in.

Is het metaalmoeheid van een volgevreten generatie of is er meer aan de hand? Zeker is dat het relatieve succes op het WK in Brazilië het slechtste is wat het Nederlands elftal kon overkomen. Met armetierig voetbal en hoerenchance naar de kleine finale – de ego’s sloegen op tilt. De hoge schouders nu gevuld met zelfgenoegzaamheid en protserigheid. Hollandse school: leeg maniërisme.

Je kan een hoofdcoach na één dramatische wedstrijd niet afserveren. Balsem voor Danny Blind, zou je denken. Toch niet. Als assistent van Hiddink was vooral hij verantwoordelijk voor de malaise van Oranje. Eigenlijk was Guus de assistent die zich beperkte tot academische praatjes. Het echte werk was voor Blind. Die dus al veel langer miskleunde dan op deze vervloekte donderdagavond.

Danny is ongeschikt als bondscoach, en dat weten ze bij de KNVB ook. De constante van zijn hele voetballeven is volgzaamheid. Doodsbang voor een Alleingang. Altijd de uitstraling van een stationschef gehad, proper op zijn eigen en met twee woorden sprekend, maar geen vuur in te krijgen.

De wissels van de coach waren al even dramatisch als het spel van Oranje. Je zag er meteen de hand van een bange man in. Geen risico, geen avontuur, veiligheid. Hoe hij ook reageerde na de strafschop. Nadat doelman Cillessen als een vis op het droge had liggen scharrelen naar een perfect houdbare bal stak de bondscoach de armen in de lucht. Alsof hij genade wou afsmeken voor de spastische sukkel van Ajax. Woede is voor Danny Blind te proletarisch. Hij lijkt niet te beseffen dat spelers hun respect verliezen voor een verpleegster-coach die het alleen bij zalven en masseren houdt. Zijn uitval naar Martins Indi dan? Opportuun misbaar voor een afgeschrevene.

Nog steeds loopt het land uit voor een wedstrijd van Oranje. Maar ik heb de indruk dat het meer een soort Eftelingroutine is geworden. Massafeestje à la carte. Resultaat staat buiten de opwinding.

Misschien ook omdat we nu Tom en Dafne hebben. Nieuwe volkshelden die nog verrassen. Dumoulin herinnert aan de oude gekte rond Rooks en Theunisse, Schippers wordt bijna gekoesterd als onze Bernadette van Lourdes. Mirakelvrouw.

Voetbal dreigt een regionale sport te worden. De clubs kwakkelen door Europa als vogelverschrikkers en het Nederlands elftal verliest van IJsland. Krakkemikkiger kan een identificatiepodium niet zijn. Daarom niet gezeurd: er is nu een overschot aan nationale trots in wielrennen, atletiek en darts. Zolang nog ergens het volkslied weerklinkt, blijft de natie rustig.

En laten we niet vergeten dat het schaatsseizoen er ook aankomt: Holland boven, gegarandeerd.

Danny Blind hoeft niet te vrezen voor zijn stoel in de kleedkamer. Oranje is al langer gedompeld in de stationaire treurnis van onverschilligheid. De woonboten in Amsterdam gaan rustige tijden tegemoet.