Column

Neem de regie terug van de smokkelaars

Migranten en vluchtelingen die van Boedapest naar München of Hamburg wilden, kochten deze week gewoon een treinkaartje voor 100 euro en namen een gewone trein. Sommige mensen vinden dit eng. „We worden overspoeld!”, zeggen ze. Maar je kunt het ook anders zien.

Tot dusver betaalde een migrant 1.000 of 2.000 euro aan smokkelaars om van Hongarije naar Oostenrijk te komen – en evenzoveel geld om, als sardientjes in trucks of kofferbakken, de grens met Duitsland over te steken. Met andere woorden: smokkelaars voerden de regie over het Europese asiel- en migratiesysteem, niet Europese overheden. Daarom is het goed dat dit systeem deze week is geëxplodeerd. Dit geeft ons Europeanen de kans om een nieuw, beter systeem op te zetten en de smokkelaars de regie te ontnemen.

Het huidige systeem werkte niet, omdat dat het was gebaseerd op twee illusies. De eerste is dat elk land in een EU zonder binnengrenzen nog zijn eigen asiel- en migratiepolitiek kan blijven voeren. En de tweede dat je met muren, hekken en politiecordons mensen kunt tegenhouden die per se naar (een bepaalde plek in) Europa willen.

Doordat elk land zijn eigen regels, opvangmogelijkheden en toelatingscriteria had, gingen reizigers naar landen waar de zaken het best geregeld waren. Of waar werk was. Of waar familie woonde. Simpel, er waren toch geen binnengrenzen. Zolang het om duizenden mensen ging, was dit te behappen. Nu het er honderdduizenden zijn, raken politici in paniek.

Ze worden links en rechts ingehaald door de feiten. Ze vrezen dat kiezers hen watjes vinden en gaan in de overdrive: ze trekken muren op, laten mensen uit treinen sleuren of beloven de opvang van asielzoekers nóg minder comfortabel te maken. Maar hoe krampachtiger de gezagsdragers, hoe machtiger de smokkelaars. De chaos in Hongarije toont dat mensen die echt naar Europa willen komen, toch wel komen – voor steeds meer geld, en met groot gevaar voor eigen leven.

Het is tijd voor een radicale rethink. Als mensen toch komen, en mobiliteit realiteit is, kunnen wij Europeanen maar beter zelf bepalen wie we willen hebben. Eén: echte vluchtelingen, hebben we ons afgelopen dagen en weken gerealiseerd, willen we binnenlaten. Als Europa kleuters laat stikken en verdrinken, maakt ze haar principes te schande. Wij moeten het vluchtelingen mogelijk maken te komen en hen niet, zoals nu, in armen van smokkelaars drijven om in Europa asiel aan te vragen. Ze moeten dit asiel op EU-kantoren overal ter wereld makkelijk kunnen aanvragen, zodat ze legaal een trein of vliegtuig kunnen nemen in plaats van een wrak, illegaal bootje.

Twee: vergrijzend Europa heeft arbeidsmigranten nodig, hoog- en laaggeschoold. EU-landen moeten samen een lijst opstellen van migranten die welkom zijn, en hen in eigen regio de kans geven visa aan te vragen. Een Belgisch bedrijf wil 500 dokwerkers van buiten de EU aannemen, maar de wet verbiedt dit. Dat moedigt zwart werk aan. Migranten weten dit, en het is een reden dat ze tegen de klippen op komen.

Als Europese overheden duidelijk formuleren wie we nodig hebben en wat ze daarvoor moeten doen, kunnen we de instroom eindelijk gaan regisseren en reguleren. Als Afrikanen of Aziaten legale manieren krijgen om naar Europa te gaan, zullen ze minder snel een peperdure, illegale overtocht wagen.

Natuurlijk kost het geld: taal- en integratiecursussen, consulaire afdelingen op EU-ambassades, huisvesting. Maar het is een investering in de toekomst. Opbouwender dan alle miljoenen voor hekken, politiecontroles en dregoperaties op zee. De huidige chaos is beangstigend. Maar ook nuttig. Het laat zien hoe we het beter kunnen doen.