Foto van Dione en Saturnus is genomen vanaf 78.000 km, en niet vanaf 500 km

FOTO NASA/CICLOPS

Het bijschrift bij de foto van de ijsbal Dione (IJsbal Dione, overvleugeld door gasreus Saturnus, Wetenschap, 29 augustus 2015) meldt dat de opname is gemaakt op een afstand van 500 km van dit object met een doorsnee van 1100 km.

Een object van die doorsnee zou volgens mij op die hoogte een veel grotere kijkhoek vereisen, iets in de orde van grootte van 90 of meer graden.

Ik schat de op de foto weergegeven kijkhoek op ongeveer 5 graden en dan zou de afstand in de orde van grootte van 15.000 km moeten zijn.

Als de afstand van 500 km toch klopt, waarom is er dan nauwelijks iets van details te zien? Foto’s van het ISS (hoogte 300 -400 km) tonen toch altijd een herkenbaar deel van de aarde. En wat zijn dan de streperige patronen rechts onder?

Naschrift Hendrik Spiering, chef wetenschapsredactie:

U heeft gelijk. De dichtste nadering was tot 500 km, maar deze foto is vanaf 78.000 kilometer genomen. Voor een beschrijving van de strepen onderin was in het bijschrift geen plaats, maar in de brief hieronder wordt er meer over verteld.

Dione en Saturnus (2)

Naar mijn idee heeft de redactie het bijzondere van deze opname niet herkend, dan wel niet beschreven. U ziet achter Dione een strakke horizontale donkere streep. En dát zijn de ringen van Saturnus. Cassini bevond zich op dat moment precies in het vlak waarin de ringen liggen en zo is dus te zien dat de ringen zich in een uiterst gebied bevinden. Onderaan de foto zie je de slagschaduwen van de ringen; het zonlicht komt van rechtsboven en de schaduwen tonen prachtig de textuur van de ringen die anderszins moeilijk te fotograferen is. Dit alles maakt het zo’n unieke foto.

Huub Odijk

Psychologen

De niet-repliceerbaarheid van veel psychologisch onderzoek (Van veel onderzoek blijft weinig over als je het herhaalt, 28 augustus) dwingt de wetenschappelijke psychologie om het huidige beloningssysteem te herzien. Hoe? Met het Weddenschapsmodel voor Wetenschapsbeoefening, al in de jaren 80 ontworpen door de Groningse hoogleraar psychologie Wim Hofstee.

Twee wetenschappers verschillen van mening over een te voorspellen effect. Bijvoorbeeld dr A. beweert dat getrouwde vrouwen rond de eisprong vaak contact zoeken met vrijgezellen. Dr B. denkt van niet. Ze wedden. Samen zetten ze een onderzoek op dat voor beiden een acceptabele arbitrage van hun weddenschap is.

Triviaal en voorspelbaar onderzoek vindt dan niet meer plaats. Hoe spectaculairder de onderzoekshypothesen, hoe betrouwbaarder het onderzoeksontwerp en -resultaat, door het persoonlijk belang van beide ‘spelers’ om elke suspecte poging van de tegenstander om het eigen Gelijk een voordeeltje te geven, onmiddellijk te corrigeren. Wie wint krijgt de pot (in eenheden Gelijk, of Reputatie). Wie vaak wint, krijgt onderzoekssubsidies, een snel stijgende loopbaan, volgers, en komt op TV.

Fenna Poletiek

    • E. van der Feltz
    • Huub Odijk
    • Fenna Poletiek