Filmkijken op laptop dringt door tot hart van filmfestival

Een film over een kindsoldaat leidt tot discussie in Venetië. Niet vanwege de inhoud, maar vanwege de eigenaar Netflix.

Hoort een film die niet bestemd is voor de bioscoop, maar in de meeste landen alleen te zien zal zijn op de populaire videodienst Netflix, wel thuis op een prestigieus internationaal filmfestival zoals Venetië?

Over die kwestie vinden momenteel heetgebakerde discussies plaats op het Lido van Venetië. Festivaldirecteur Paolo Baratta gunde een prestigieuze plaats in de competitie van het festival aan Beasts of No Nation. De film over een Afrikaanse kindsoldaat is geregisseerd door Cary Fukunaga, die als maker van de succesvolle serie True Detective uitgroeide tot een van de meest besproken jonge regisseurs in Hollywood. Maar Beasts of No Nation is aangekocht door Netflix (voor twaalf miljoen dollar) en zal alleen in de VS en Engeland in de bioscoop te zien zijn. In de rest van de wereld – ook in Nederland – gaat de film op 16 oktober in première op de site van de streamingdienst.

Baratta verdedigt zijn keuze om de film te selecteren met verve, zij het meer vanuit realisme dan met groot enthousiasme. „Het is onvermijdelijk dat bedrijven zoals Amazon en Netflix een steeds grotere rol gaan spelen in zowel de productie als de distributie van films”, zei Baratta tegen vakblad Variety. „De filmwereld moet daar een antwoord op hebben, want je kunt dat toch niet tegenhouden.”

De klassieke filmstudio’s zijn bevreesd dat het bioscoopbezoek verder zal afnemen, als bedrijven als Netflix en Amazon een grotere rol gaan spelen als nieuwe makers en verspreiders van ‘content’. Vooralsnog is het standaardgebruik dat er een periode is van vier maanden waarin een film alleen in de bioscoop te zien is, voordat de film ook op andere manieren mag worden vertoond. Door het succes van Netflix, dat met Beasts of No Nation hoopt ook een rol te gaan spelen in de race om de Oscars, zal dat gebruik vermoedelijk meer onder druk komen te staan.

Kwaliteitsseries van producenten als betaalzender HBO waren al langer op filmfestivals te zien in bijprogramma’s, zeker als ze zijn gemaakt door gerenommeerde filmmakers – een uitstapje waar steeds meer regisseurs op de A-lijst voor te porren zijn. Maar directeur Thierry Frémaux van Cannes moest enkele jaren geleden nog een heuse oorlog uitvechten met de Franse filmwereld toen hij de gangsterserie Carlos van Olivier Assayas in de filmcompetitie wilde opnemen. Dat gevecht verloor Frémaux, Carlos verdween in een bijprogramma. Met de selectie van Beasts of No Nation in de competitie van Venetië lijkt die horde nu genomen.

Beasts of No Nation is een goede film, daar is in Venetië geen discussie over. Fukunaga bleef trouw aan een oud plan voor een film over kindsoldaten in West-Afrika, van voor zijn doorbraak met True Detective. De film laat onverbloemd en soms bloederig zien hoe de jonge Agu zijn vader en moeder kwijtraakt , in handen valt van een charismatische warlord (sterk gespeeld door Idris Elba) en snel wordt omgevormd tot moordenaar.

De thematiek maakt de film commercieel weinig kansrijk. Zeker is dat door de deal met Netflix veel méér mensen de film zullen zien dan bij uitbreng in de bioscoop.

„Natuurlijk wil ik het liefst dat mensen mijn films op een groot doek zien”, zei Cary Fukunaga tegen de pers over zijn omstreden deal met Netflix. „Maar tegelijk wil ik ook dat zoveel mogelijk mensen de film zien. Dat laatste gaf de doorslag. Maar dat was geen simpele beslissing.” Een film in de bioscoop kijken blijft toch het hoogste. „Ik ben er een groot voorstander van dat serieus drama in de bioscoop te zien blijft. Maar dan moet het publiek wel komen. Al die mensen die dat ook willen, moeten wel naar de bioscoop blijven gaan.”

    • Peter de Bruijn