Scoren in de bosjes

Ondanks toegenomen homogeweld wordt nog altijd volop gecruist in Amsterdam: seks in de buitenlucht met een onbekende. Spannend en leuk – al blijft het oppassen. „In de Reguliersdwarsstraat kan je ook in elkaar worden geslagen.”

Foto's Pieterjan Luyten Foto Pieterjan Luyten

Met een ruk trekt Geraldo (43, verzekeringsagent) de takken weg. Daarachter is het modderig en donker en zijn twee schimmen bezig met lastig te definiëren activiteiten. Het voelt er unheimisch en soms is deze Braziliaanse Amsterdammer een „beetje bang”, maar aan stoppen denkt hij niet: „Cruisen geeft mij het ultieme gevoel van vrijheid.” 

Het is een warme augustusavond, iets voor elven, en in het rosarium van het Vondelpark wemelt het van de mannen. Ze zijn aan het cruisen: slang voor seks met een onbekende (in de buitenlucht). Ze lopen over modderige paden en staan in de schaduwen rond de rozenperkjes. Ze zitten op slecht verlichte bankjes en hangen rond op het bruggetje aan het water; wachtend om benaderd te worden voor seks, of gewoon om te kijken.

Voor Geraldo – klein, met lang donker haar verborgen onder een zwarte pet en capuchon – begon het cruisen in 2005. Zijn relatie was uitgegaan en hij had geen zin meer om te daten. Via via hoorde hij over de rozentuin en besloot een kijkje te nemen. Het beviel, hij kreeg de smaak te pakken, en werd een vaste bezoeker. Hij sekste er met ‘honderden’ mannen. Met jongens en oudere mannen, autochtonen en allochtonen, toeristen en Nederlanders, maar het liefst heeft hij blonde jongens: „Dan denk ik: ‘wow, wat een geluk’.”

Daarvoor hoeft hij niet per se naar het Vondelpark. Ook op veel andere plekken in Amsterdam wordt gecruist. Bijvoorbeeld langs het spoor in het Westerpark en in de bosjes rond de Gaasperplas. Maar ook in het Oosterpark, Rembrandtpark, Sarphatipark en op de paden van natuurgebied De Nieuwe Meer treffen mannen elkaar voor seks in de buitenlucht.

Dat ging niet altijd zo. Tot in de 18de eeuw pikten mannen elkaar op in de kerk en rond het stadhuis, zegt Gert Hekma (63), docent homo- en lesbische studies aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). „Toen Amsterdam eind 19de eeuw begon met het aanleggen van de grachten, werden – voor de straatwerkers – krulurinoirs geplaatst. Die gebruikte men al gauw om in te seksen.” Er ontvouwde zich een ‘netwerk van cruiseroutes’ door de stad, met de stadsparken als ‘eindhaltes’. Eindhaltes die bezocht worden door mannen als Geraldo.

Waarom deze mannen cruisen? Het is makkelijker redenen te bedenken om het niet te doen. Niet uit noodzaak: Amsterdam telt vele darkrooms en met Grindr (een telefoonapp voor mannen om met andere mannen te daten) is het regelen van een seksdate even simpel als het online bestellen van een paar nieuwe schoenen. En ook niet voor het gemak: het Nederlandse klimaat is koud en vochtig, vrijages in de buitenlucht zijn vaker een ontbering dan een genot.

Hun motieven zijn simpel. Het is spannend. In de natuur. Of ze zijn nog niet ‘uit de kast’ gekomen (en hebben bijvoorbeeld nog een vrouw en gezin thuis). Leeftijd speelt geen rol. Maar de belangrijkste reden om te cruisen is het verrassingselement. Geraldo: „Bij Grindr weet je precies wie je voor je hebt, hier in het park weet je nooit wie je tegenkomt. Dat is leuk en je doet daardoor dingen die je anders misschien niet zo snel zou doen.”

Dat doen van onverwachtse ‘dingen’ wordt gestimuleerd door wat UvA-socioloog Mattias Duyves (62) noemt de „positieve anonimiteit” van de stadsparken. Openbare plekken als stations, kruispunten, parkeerplaatsen en parken zorgen voor extra anonimiteit. „Die anonimiteit neemt remmingen weg waardoor cruisers meer durven. Dat is belangrijk, want cruisen is topsport: je moet binnen een paar minuten stijf zijn”, zegt Duyves – die vroeger regelmatig uit cruisen ging, maar zich daar nu „niet potent” genoeg meer voor voelt.

Het cruisen gebeurt snel en heeft vaste gebruiken. Er wordt geflirt als in de bar, maar praten is een spelbreker. Benaderen mag altijd, weigeren ook. Er is wederzijds respect. En bij onenigheid over condoomgebruik of rolverdeling kan een match alsnog stuk lopen. Martijn (32, psycholoog): „Ik neuk en laat me niet neuken.” Geraldo: „Veel mannen willen onveilig vrijen, dat wil ik niet. Dan maar een avond geen seks.”

Is er wel een match, dan wordt snel een geschikte plek gezocht. In de buurt van de looppaden, op een bankje in het zicht, of meer achterin bij de klimnetten en het bruggetje. Afgelegen plekken worden gemeden. Te donkere ook.

Mishandeld

Want cruisen is niet zonder gevaren. Op Grindr of in een darkroom mannen ontmoeten is één ding, maar in het pikkedonker onbekende kerels benaderen om op een afgelegen plekje mee te vrijen, is toch een ander verhaal.

Begin deze zomer werd een 45-jarige cruiser mishandeld in de rozentuin, hij belandde in het ziekenhuis met een gebroken kuit- en scheenbeen. Een andere cruiser werd in het rosarium toegetakeld met een mes; hij werd vijftien keer gestoken – de daders zijn nooit gevonden.

Hoeveel incidenten jaarlijks op cruiseplekken voorkomen weet Peter de Ruijter, voorzitter van COC Amsterdam, niet: „Daar houden we geen registratie van bij.” Maar dat het aantal meldingen van antihomo-incidenten (van schelden tot geweld) in de stad al jaren stijgt is zeker: van 300 in 2009 naar 535 in 2013 en ongeveer een gelijk aantal in 2014.

Wat betekent dit: verliest de stad haar predikaat ‘Gay Capital’ en kunnen de regenboogvlaggen worden binnengehaald, of is er iets anders aan de hand? Politiewoordvoerder Ellie Lust benadrukt dat Amsterdam niet automatisch onveiliger is geworden voor LHBT’s (lesbiennes, homo’s, biseksuelen en transgenders). De aangiftebereid kan ook gestegen zijn, zegt zij. Duyves is ook voorzichtig. Dat moet je eerst toetsen met verschillende criteria, vindt hij. „Maar”, vervolgt de socioloog, „het laat wel zien dat er te weinig politie komt op die cruiseplekken.”

Daar denken de rosariumbezoekers vanavond anders over. Het rosarium is niet onveiliger dan andere ontmoetingsplaatsen. Geraldo: „De politie komt vaak het park inrijden, dan schijnen ze met hun lampen op de bosjes.” Martijn: „Onveilig? Als je je ratio niet gebruikt wel ja, je moet afgelegen en stille plekjes vermijden. Trouwens, wie ’s nachts door de Reguliersdwarsstraat loopt kan ook in elkaar worden geslagen.” Beide mannen zijn nog nooit belaagd.

Wat niet betekent dat ze niet op hun hoede zijn. Onder de bezoekers van het rosarium bevinden zich regelmatig dieven. Louche figuren die onder het voorwendsel van seks je zakken proberen te rollen, vertelt een 48-jarige Argentijnse cruiser. De man, een bekende visueel ontwerper naar eigen zeggen – die ook niet met zijn voornaam in de krant wil – werd één keer beroofd en draagt sindsdien zijn portemonnee aan een sleutelkoord.

Maar meestal blijft het bij wat gescheld of een paar lek gestoken banden. Redenen om te stoppen met cruisen zijn dat niet. Geraldo: „Wat moet ik dan doen als ik me thuis verveel en zin heb om te seksen? Ik kom soms heel lekker klaar en wil geen relatie meer: cruisen is perfect voor mij.” Psycholoog Martijn : „Het is leuk, spannend en ik heb hier zelfs iemand ontmoet die nu een goede vriend van me is.”

Oogcontact

Vanavond verloopt alles rustig. Geen potenrammers. Geen lek gestoken banden. En ook geen zakkenrollers op zoek naar buit. Wel: een tweetal dat gestalde fietsen omgooit en een politiewagen die patrouilleert. Het is één uur geweest, het cruisen is in volle gang, als plotseling een knappe jongen met gemillimeterd haar op Geraldo afstapt. Er is oogcontact, er wordt gedraald, gevolgd door een subtiel knikje richting de struiken even verderop; hier heeft Geraldo op gewacht.

Een paar minuten later komt de Braziliaanse Amsterdammer de bosjes uitgelopen. Aan zijn rechterhand houdt hij zijn fiets. Waarom hij niet op het aanbod inging? Hij had iets op, zegt Geraldo, waarmee hij bedoelt dat de jongen drugs had gebruikt. De afwijzing heeft mogelijke consequenties bij een weerzien, zegt Geraldo: „Uit revanche kan hij me de volgende keer afwijzen.”

Dan stapt Geraldo op zijn fiets. Morgen is een werkdag en Nieuw-West is nog een eind fietsen. Via het zanderige weggetje rijdt hij het verlichte fietspad op, met het pakje condooms onaangebroken in zijn kontzak.