Brit kan al 28 jaar anderen besmetten

Het poliovirus dat bij kinderen ernstige verlammingen kan veroorzaken blijkt bij gevaccineerde personen met een zwak immuunsysteem jarenlang ‘ondergronds’ te kunnen voortleven. Britse onderzoekers hebben net een recordpatiënt beschreven: een man die waarschijnlijk al 28 jaar poliovirus in zijn poep heeft. Niet-gevaccineerden die in aanraking komen met zulke verspreiders lopen een reëel risico op besmetting. Er is ook een kans dat die besmette mensen ziek worden. In ieder geval bedreigen verspreiders zoals de Britse patiënt de poging om alle poliovirus op de wereld uit te roeien, schrijven Britse onderzoekers in PLOS Pathogens.

Van de man die de onderzoekers beschrijven, is 20 jaar geleden ontdekt dat hij poliovirus uitscheidt via zijn ontlasting. Sindsdien zijn er 185 poepmonsters van hem geanalyseerd, waarbij het virus tot aan de laatste analyse in maart 2015 aanwezig bleef.

Genetische tests op het virusmateriaal lieten zien dat het virus waarschijnlijk uit het vaccin kwam waarmee de man als zevenjarige is gevaccineerd. Het ging namelijk om een poliovirus type 2 dat voorkomt in het Sabin-vaccin. Dat Sabin-vaccin bevat een levend, maar sterk verzwakt poliovirus. Het vaccin wordt vaak op de tong gedruppeld, of op een suikerklontje, en zo ingeslikt. Het type 2 poliovirus dat oorspronkelijk in het wild voorkwam, is in 1999 officieel ‘uitgeroeid’ verklaard. Type 1 en 3 poliovirus zorgen nog wel voor natuurlijke polio-uitbraken.

In Nederland wordt standaard gevaccineerd met dood poliovaccin, alleen bij uitbraken wordt een levend vaccin gebruikt. Er zijn geen Nederlandse mensen bekend die het lang uitscheiden.

De Brit heeft een afweerstoornis, waardoor het virus uit het vaccin zich kennelijk in zijn lichaam had weten te handhaven. Het virus muteerde in de loop der jaren. Terugrekenend met de snelheid waarmee dat ging kwamen de onderzoekers uit op een 28 jaar oude besmetting.

Dit betekent dat uitroeiing van het virus nog moeilijker zal zijn dan gedacht. Door wereldwijde vaccinatiecampagnes komt de ziekte van het ‘wilde’ virus alleen nog voor in Pakistan en Afghanistan (en mogelijk Nigeria), maar vanuit immuunzwakke personen zou de infectie opnieuw kunnen opduiken als de vaccinaties stoppen. Het verzwakte virus in het Sabin-vaccin, dat wel afweer opwekt maar geen ziekte veroorzaakt, kan namelijk terugmuteren naar een ziekmakende variant als het zich in een gevaccineerde kan vermenigvuldigen. Dat gebeurt af en toe. Begin dit jaar meldde de WHO 9 patiënten met verlammingsverschijnselen door teruggemuteerd vaccinvirus in Madagascar. Deze week waren er voor het eerst in jaren in Europa (Oekraïne) twee kinderen met polio door teruggemuteerd virus.