Mijn kinderen gleden weg uit mijn handen

Het was hun derde poging Griekenland te bereiken, vertelde Abdullah, de vader van de verdronken Aylan aan AP. Eigenlijk wilden ze naar Canada, daar woont Abdullahs zus. Maar hun verzoek werd afgewezen, en in Kobani blijven kon niet.

Foto AP

Al twee keer eerder had Abdullah geld betaald aan Turkse mensensmokkelaars om hem met zijn vrouw Rehan en zijn zoontjes Aylan van drie en Galip van vijf naar het Griekse eiland Kos te brengen, en twee keer was het mislukt. Ze zaten al een maand in de Turkse toeristische havenstad Bodrum en vertrokken om twee uur dinsdagnacht voor een derde poging. Twee bootjes, 23 Syrische vluchtelingen, hoge golven.

In een verklaring aan de Turkse politie, gepubliceerd door het dagblad Hürriyet, vertelde hij wat er toen gebeurde. Door de hoge golven begonnen de boten water te maken. Toen mensen in paniek rechtop gingen staan, kapseisden de boten. „Ik hield de hand van mijn vrouw vast. Mijn kinderen gleden weg uit mijn handen. We probeerden ons vast te houden aan de boot. Iedereen schreeuwde in het pikkedonker.”

De volgende ochtend ontdekten Turkse reddingswerkers het lijkje van de driejarige Aylan op de vloedlijn. Rood T-shirtje, blauw broekje, gymschoentjes. Fotograaf Nilufer Demir was erbij, voor het persbureau Dogan. „Toen ik me realiseerde dat er niets gedaan kon worden om de jongen weer tot leven te brengen, dacht ik dat ik deze foto moest maken om de tragedie te laten zien”, zei ze tegen CNN Turkije. „Ik hoop dat de impact die deze foto heeft gehad, zal bijdragen tot een oplossing.”

Op videobeelden van de gruwelijke vondst is te zien dat er nog meer lijken op het zand liggen. Behalve de vrouw en de twee zoontjes van Abdullah zijn nog drie volwassenen en zes kinderen omgekomen. Omer Mohsin, die wist te overleven door naar de kust te zwemmen, vertelde dat hij 2050 euro had betaald voor de overtocht. Net als zijn broer, die nog wordt vermist.

De zwemvesten schoten los

Abdullah vertelde tegen het persbureau Associated Press dat ze nog maar vier minuten onderweg waren geweest voordat de kapitein, een Turks ogende man, in paniek door de hoge golfslag, overboord sprong om weer terug te zwemmen naar de kust. Tegen zijn zus in Canada heeft hij verteld, volgens haar man, dat zijn kinderen zwemvesten aan hadden, maar dat die waren losgegaan toen de boot omsloeg.

Het gezin was afkomstig uit Kobani – een lokale journalist daar vertelde tegen het persbureau AFP dat de achternaam Shenu is, maar dat dit in Turkije wegens hun etnische afkomst is veranderd in Kurdi. Ze waren jaren geleden verhuisd naar de hoofdstad Damascus, maar waren sinds 2012 voortdurend op de vlucht voor het geweld. Eerst naar Aleppo, de tweede stad van het land. Toen het ook daar te onveilig werd, keerden ze terug naar Abdullahs geboorteplaats Kobani. Daar is in de herfst van 2014 fel gestreden tussen Koerden en Islamitische staat, en daarom vluchtte het gezin voor een paar maanden naar Turkije. Toen het eind januari wat rustiger werd in Kobani, keerde ook Abdullah met zijn gezin terug. Een paar maanden later braken er opnieuw felle gevechten uit.

Canada wees verzoek af

Ondertussen probeerde zijn zus Teema te regelen dat het gezin naar Canada kon emigreren. Zij woonde daar al zo’n twintig jaar en werkte als kapster in een voorstad van Vancouver. Teema Kurdi vertelde de krant Ottawa Citizen dat ze met financiële hulp van vrienden en buren als sponsor voor haar broer had willen optreden. Een officieel verzoek hiertoe, ondersteund door een parlementslid, werd in juni echter verworpen door de Canadese immigratiedienst. Daarop besloot het gezin het voorbeeld van tienduizenden andere Syriërs te volgen en te proberen met een boot van Turkije naar Griekenland te komen.

De enorme impact van de foto van de dode Aylan was ook meteen te merken in de campagne voor de Canadese verkiezingen, op 19 oktober. De Liberale oppositieleider Justin Trudeau verwierp het beleid van de Conservatieve premier Stephen Harper als veel te hard en riep dat Canada onmiddellijk 25.000 Syrische vluchtelingen zou moeten opnemen.

Abdullah heeft volgens persbureau Reuters gezegd dat Canadese functionarissen hem nadat de foto van zijn dode zoontje de wereld over was gegaan, alsnog een paspoort hebben aanboden, maar dat hij dat aanbod heeft afgeslagen. De stoffelijke resten van zijn gezin worden overgevlogen naar het oosten van Turkije en gaan dan over de weg naar Kobani, om daar te worden begraven.

„Mijn jongens waren de mooiste kinderen in de wereld, prachtig, ze maakten me iedere morgen wakker om met hen te spelen”, zei hij. „Nu zijn ze allemaal weg.”