Intelligenter dan All The President’s men

In Spotlight reconstrueert een krantenredactie een kindermisbruikzaak. De film maakte grote indruk op het festival

Spotlight is gebaseerd op onderzoekswerk van een lokale krant naar misbruik door de katholieke kerk.

Voordat hij begon met het maken van Spotlight, zijn film over kindermisbruik in de katholieke kerk, moest regisseur en acteur Thomas McCarthy wel even bij zijn vader op bezoek, een overtuigd katholiek. De regisseur moest uitleggen wat hem precies bezielde een film te maken over de schandalen rond seksueel misbruik in de katholieke kerk, juist in een tijd dat de kerk al zo zwaar onder vuur ligt.

McCarthy: ,,Ik heb aan hem uitgelegd dat het mij er niet om ging alle priesters aan de schandpaal te nagelen. De meeste priesters doen goed werk. Ik wilde een film maken over het falen van de kerk als instituut, als een organisatie die jarenlang de daders van het misbruik de hand boven het hoofd heeft gehouden. Helaas is mijn vader overleden voordat hij de film heeft kunnen zien. Ik denk dat hij de film zou hebben kunnen waarderen.’’

Spotlight, dat gisteren grote indruk maakte bij de première op het filmfestival van Venetië, is een heel precieze reconstructie van het grondige spitwerk dat de onderzoeksgroep van dagblad The Boston Globe vijftien jaar geleden deed naar grootschalig kindermisbruik door geestelijken in hun stad. Als de journalisten aan enkele touwtjes trekken ontrafelt zich een schandaal, dat almaar grotere vormen aanneemt.

Maar The Boston Globe is een lokale krant met diepe wortels in de gemeenschap. De plaatselijke gezagsdragers zitten bepaald niet te wachten op de onthullingen. Vooral het personage van Michael Keaton, de chef van de onderzoeksgroep van de krant, zelf geboren en getogen in Boston, komt in een ingewikkelde spagaat terecht als hij tegenover zijn oude schoolkameraden komt te staan.

Amerikaanse films met journalisten in een heldenrol roepen onvermijdelijk herinneringen op aan All The President’s Men (1976) – de klassieke film over het ontrafelen van het Watergateschandaal door het reportersduo Bob Woodward en Carl Bernstein van The Washington Post.

Spotlight kiest eigenlijk voor een intelligentere aanpak: niet zozeer gericht op heroïsche individuen, maar op het functioneren van instituties. Dat geldt voor de kerk als instituut, maar ook voor het functioneren van een dagblad, in een tijd vlak voordat de opkomst van internet de klassieke journalistiek onder druk zette.

Het gaat in de film niet zozeer om de heldendaden van een of twee individuele journalisten, maar om het functioneren van een groep. Dat werkt dankzij de sterke cast, met rollen voor Mark Ruffalo, Rachel McAdams en Stanley Tucci als de advocaat die de zaak aan het rollen brengt.

De focus op het reilen en zeilen van instituties doet denken aan de aanpak van David Simons, de man achter de fameuze politieserie The Wire. Dat is geen toeval: McCarthy speelde zelf een journalist in het vijfde seizoen van die serie, dat was gewijd aan de journalistiek. David Simons is zijn grote voorbeeld en leermeester. McCarthy: ,,Ik heb overwogen om hem de film te laten zien toen ik ermee bezig was, om hem zijn advies te vragen. Uiteindelijk dacht ik dat het zelf moest doen. Maar ik ben wel een tikje zenuwachtig over wat David ervan vindt, als ik hem de film eindelijk kan laten zien.’’

McCarthy hoeft zich niet al te veel zorgen te maken: Spotlight is een intelligente, heel precieze film, die de emoties rond dit gevoelige onderwerp lange tijd strak in toom houdt, maar die uiteindelijk ook grote emotionele indruk maakt. Een echte uitschieter aan het begin van het festival, een vroege kanshebber in het Oscarseizoen.

    • Peter de Bruijn