Falend Oranje illustratief voor voetballand in crisis

Directe plaatsing voor EK vrijwel uitgesloten

Nederland is een voetbalnatie in verwarring na een memorabele avond in de Amsterdam Arena waarop Oranje, internationaal lang toonaangevend, met 1-0 van IJsland verloor. Het elftal van een land met ruim 300.000 inwoners strafte Oranje gisteren af voor een droevige mix van individuele improfessionaliteit en collectief onvermogen om serieuze dreiging voor het doel te creëren. Daarmee leed het Nederlands elftal de eerste thuisnederlaag in EK- of WK-kwalificatievoetbal sinds 2000.

Zo is het in september 2015 gesteld met Oranje, bij het debuut van bondscoach Danny Blind. Hij staat met de rug tegen de muur dankzij een armoedige serie interlands onder voorganger Guus Hiddink, en kon de negatieve spiraal niet doorbreken. Na twee forse tegenslagen (blessure Arjen Robben, rode kaart Bruno Martins Indi) in de eerste helft pakte Blinds poging om de schade te beperken verkeerd uit. Per definitie faalde hij, als trainer die op een gelijkspel hoopte en ten onder ging: niet gegokt, toch verloren. Gregory van der Wiel veroorzaakte na rust een strafschop: 1-0 voor IJsland.

Dat was het verhaal van de wedstrijd in hoofdlijnen. Van der Wiel (27) en Martins Indi (23) zijn gerijpte krachten met tientallen interlands, maar juist zij lieten zich van hun slechtste kant zien. „Ongelooflijk onprofessioneel”, vond Blind de slaande beweging van Martins Indi. „Dat was het breekpunt.” Robben had toen al met een rugblessure het veld verlaten, de man die niet lang geleden door Hiddink ingeschat werd als voor 40 procent bepalend voor de kracht van Oranje. De aanvoerder is er zondag niet bij tegen Turkije.

Dieper liggende oorzaak voor het verval van Oranje is de schortende aanvoer van spelers met internationale klasse, met als symptoom van die schraalheid de afhankelijkheid van Robben.

Al met al dreigt na twee succesvolle WK’s (zilver en brons) een tijdperk van een verloren generatie aan te breken. Spelers die na het nakende afscheid van Robben, Wesley Sneijder en Robin van Persie het elftal moeten dragen zijn er niet. Het middenveld – de bepalende linie voor de voetbalkwaliteit van een elftal – is slecht ingevuld. Defensief is Oranje te kwetsbaar, wat dan weer niet nieuw is.

De zorgelijke staat van het Nederlands voetbal wordt al langer onderkend door de KNVB, al zouden de massa’s voetballers die dankzij de Nederlandse voetbalinfrastructuur wekelijkse de velden betreden op termijn weer een goede – gouden? – generatie moeten kunnen voortbrengen. Opkomende achterstandsgebieden als IJsland en Wales (allebei zo goed als geplaatst voor het EK) tonen aan dat getallen niet noodzakelijk zijn voor succes. Discipline, inzet en overgave zijn dat wel. Nederland voetballand zal zichzelf opnieuw moeten uitvinden.

    • Bart Hinke