China-crisis zet Draghi op scherp

ECB zinspeelt op koop van meer obligaties nu de problemen in China de groei in de eurozone raken.

President Mario Draghi van de ECB verlaagde gisteren de groeiverwachtingen voor de economie in de eurozone. Foto Fredrik von erichsen / EPA

Het is een duidelijke aanwijzing dat de China-crisis ons wel degelijk raakt. De Europese Centrale Bank (ECB) stelt, vanwege de problemen in China en andere opkomende landen, de groeiverwachting voor de eurozone naar beneden bij. En zij staat klaar om in te grijpen, zei ECB-president Mario Draghi gisteren tijdens een persconferentie in Frankfurt. Als de groei verder afneemt en als de inflatie verder terugloopt, zal het ECB-bestuur het opkoopprogramma van obligaties uitbreiden.

Een paar weken geleden nog leek de septembervergadering van de ECB in Frakfurt een kalme bedoening te zullen worden. De spanning over Griekenland was uit de lucht en de economie begon aan te trekken. En toen kwam 12 augustus, zei Draghi, de dag dat China de yuan devalueerde.

„De vertraging van de groei in opkomende landen drukt op de wereldwijde groei en op de buitenlandse vraag naar exportproducten uit de eurozone”, zei hij. De ECB verwacht nu dat de economie in het eurogebied dit jaar met 1,4 procent groeit, volgend jaar met 1,7 procent en in 2017 met 1,8 procent. In juni verwachtte de ECB nog 1,5, 1,9 respectievelijk 2 procent.

Ook de inflatieverwachtingen zijn verlaagd: 0,1 procent dit jaar, 1,1 procent in 2016 en 1,7 procent in 2017. (In juni was dit: 0,3, 1,5 en 1,8 procent). Het belangrijkste officiële doel van de ECB, inflatie van iets onder de 2 procent, is verder buiten bereik geraakt. Dat komt vooral door de fors lagere olieprijs, zei Draghi, maar ook doordat de economie minder groeit.

Meer obligaties kopen

Op vragen van journalisten of het doel van 2 procent niet beter kan worden opgegeven, antwoordde Draghi dat dit voor de „geloofwaardigheid” van de centrale bank niet goed zijn.

Minder groei, minder inflatie – het maakt het er niet makkelijker op voor het 25-koppige ECB-bestuur waarin ook Klaas Knot, de baas van De Nederlandsche Bank zitting heeft. Een half jaar geleden begon de ECB met de aankoop van maandelijks 60 miljard euro aan overheidsobligaties om de economische groei en de inflatie aan te jagen. Het geld dat de ECB betaalt voor de obligaties moet via de financiële markten in de economie terechtkomen, een mechanisme dat bekend staat als kwantitatieve verruiming.

Maar ondanks de schaal van de operatie – in totaal koopt de ECB voor zo’n 1.000 miljard tot en met september 2016 – wil de inflatie maar niet echt aantrekken. Negatieve inflatie, zoals eind vorig jaar, kan zelfs weer terugkomen, zei Draghi. Zijn antwoord: nóg meer kwantitatieve verruiming.

Als eerste bescheiden stap vergrootte de ECB gisteren de hoeveelheid die zij maximaal van één type obligatie (bijvoorbeeld: een tienjarige Duitse staatsobligatie) inkoopt. Eerst was dat 25 procent van alle obligaties van dit type die op de markt beschikbaar zijn, nu wordt dat 33 procent.

Het geeft de ECB meer flexibiliteit om aankopen te doen, maar de totale omvang van het opkoopprogramma wordt nog niet uitgebreid. Maar dit lijkt een kwestie van tijd. Duidelijker dan ooit zei Draghi dat september 2016 geen harde einddatum is. En ook de „omvang” van het programma kan worden aangepast, zei de Italiaan. Waarschijnlijk volgt hierover in oktober een concreet besluit. Gisteren al reageerden de markten: de koers van de euro daalde fors, van 1,22 naar 1,11 dollar. Beleggers lopen alvast vooruit op hun verwachting dat de ECB nog meer euro’s in de markt gaat pompen. Dan wordt de munt goedkoper.

Slecht nieuws voor Knot

Het zal Klaas Knot, die zich vergeefs heeft verzet tegen kwantitatieve verruiming, niet gunstig stemmen. Een recept waarvan hij de werking sterk betwijfelt, en dat hij ook als riskant ziet, wordt extra toegediend.

Ook voor het Nederlandse kabinet is de persconferentie van Draghi slecht nieuws – maar dan vanwege de naar beneden bijgestelde groeicijfers. Het kabinet bereidt nu de begroting voor 2016 voor, die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd.

De basis daarvoor vormen recente groeiramingen van het Centraal Planbureau, die juist heel gunstig waren. Alleen, die dateren van 11 augustus. Dat was één dag voordat China de yuan devalueerde. Sindsdien is de wereld veranderd, zo denkt althans de ECB.

    • Mark Beunderman