Aan boord bij de mannen van weer en wind

Leon Grimbergen kent de geheimen de delta. Jessica Maas zette hem af op de Energizer.

‘Kijk daar is de Energizer.” Kapitein Ron Barzilay wijst naar een van de puntjes op zijn radarscherm. Het containerschip is onderweg. Hij klikt op de naam en alle gegevens rollen over zijn scherm. Snelheid, verwachte aankomsttijd, diepte en lading. Barzilay staat op de indrukwekkende glazen brug van de 82 meter lange Procyon. Europoort, zeven mijl verderop, lijkt ver weg. De zee is enorm, grijs en kalm.

Dit loodsvaartuig ofwel pilot station vessel is hét beloodsingspunt van de Rotterdamse haven. Hier in de omgeving van de Procyon stappen 222 registerloodsen 24 uur per dag, zeven dagen per week aan boord van alles wat van en naar de haven gaat. Zij zorgen dat de schepen veilig ‘binnenkomen’.

Al vier eeuwen geleden stapten vissers die de Rotterdamse havens op hun duimpje kenden, aan boord bij schippers uit den vreemde. Herbergiers bemiddelden. Deze wegzeggers of leitsagen, zoals de oudste benaming luidt, verdienden er wat extra mee en zorgden dat de schepen op de juiste plaats terecht kwamen.

Honderden jaren later hebben de vissersboten plaatsgemaakt voor hypermoderne loodsboten zoals de Procyon, 82 meter lang en 13 meter breed. Het is een van de jongste aanwinsten van het Loodswezen. Nog geen jaar geleden gedoopt. De nieuwigheid is nog te ruiken en de kapitein heeft zichtbaar nog niet veel in zijn lederen bank bij het raam gezeten. Hij staat. Achter zijn vele schermen. Luisterend naar de mededelingen die op de radio worden gedaan, alle schepen in dit gebied staan op hetzelfde kanaal afgestemd.

Het lijkt rustig op zee, geen schip te zien, maar de punten en blokjes op de schermen vertellen een ander verhaal. Er beweegt van alles. Verderop een hoop gekleurde punten bij elkaar. Een parkeerterrein op zee: schepen die wachten op een ligplaats. Een dag, een week of nog langer. Barzilay: „De olietankers blijven soms liggen tot de olieprijzen gaan stijgen. Dan pas gaan ze naar binnen.”

De loodsen kunnen op de loodsboot tussendoor eten, rusten, soms slapen. Zelf zit Barzilay met zijn 17-koppige bemanning een week lang op zee.

Containerschip Energizer nadert. Leon Grimbergen (40) mag het schip naar binnen loodsen. „Wij mogen het leukste stukje van de reis doen”, zegt hij. Manoeuvreren door de haven, inparkeren. Hij kan er zijn kennis en ervaring in kwijt.

Bijna alle loodsen waren ooit zelf kapitein of stuurman. Zo ook Grimbergen. De laatste jaren als officier op een containerschip. „Zoals velen op de grote vaart vroeg ik me rond mijn dertigste af of ik dat wilde blijven doen. Geweldig werk, veel gezien maar telkens maanden van huis. Loods is een mooi alternatief.”

De opleiding tot registerloods is pittig. Na het eerste jaar mogen de nieuwe loodsen alleen de kleinere exemplaren ‘doen’. Met de jaren groeien de schepen. Later volgt het specialisme. Stad of Europoort. Grimbergen heeft voor Europoort gekozen. De monsterschepen blijven trekken. De schaalvergroting in de scheepvaart is niet te stoppen. Vierhonderd meter en 19.000 containers, dat wordt de norm.

De Energizer van vanavond is met 135 meter een kleintje, zegt Grimbergen. Juist die afwisseling maakt het werk zo aardig. Het contact met de kapiteins en stuurmannen uit alle windstreken. Formeel neemt de loods het bevel niet over, maar treedt op als adviseur. Loods en kapitein zijn het niet altijd eens. Bekend twistpunt: het aantal benodigde sleepboten. „Daar hangt een prijskaartje aan en daar heeft een kapitein niet altijd zin in.”

De ene dag hangt Grimbergen waaiend aan een touwladder naast het schip. De volgende dag zijn de golven zo hoog dat er een heli nodig is om aan boord te komen.

Elke loods valt wel een keer in het water. Ook Grimbergen. „Ik gleed heel gladjes van de touwladder het water in. Ik had gelukkig de tegenwoordigheid van geest om het schip een trap te geven. De jol lag er bij, dus de mannen trokken me zo weer aan boord. Het was wel schrikken.”

De tijd dringt, de Energizer is vlakbij. Na een maaltijd op de Procyon stapt Grimbergen weer aan boord van de Aquila. Kapitein Sander de Mos zit achter het roer van deze ‘watertaxi’. Samen met stuurman en gezel brengt hij twaalf uur lang loodsen af en aan. De gezel helpt de mannen bij het overstappen op de schepen.

De Mos gebaart over de uitgestrekte zee. De zeehonden laten zich steeds vaker zien op het strandje bij Europoort. „Zo schoon is het water.”

Aangekomen bij de Energizer stapt Grimbergen met een ‘goedenavond’ aan boord. Steekt zijn hand op en is vertrokken. De watertaxi wendt de steven. Terug naar de Pistoolhaven waar de volgende loods alweer staat te wachten.

Het stipje van de Energizer wordt snel kleiner. Het schip stevent met leitsage Grimbergen op de Rotterdamse haven af.