Xi probeert de wereld te imponeren

Op een moment dat de Chinese economische motor hapert, wil de Partijleiding met militair machtsvertoon de kracht van het land tonen.

Militairen vanmorgen in Beijing bij de grote herdenkingsparade ter gelegenheid van de zeventigste verjaardag van het einde van de Japanse bezetting. foto WU HONG /EPA

Het moest een spectaculair vertoon van kracht en macht worden met veel modern, ballistisch vuurwerk. Macht moet gevoeld en gezien worden, weet de Chinese leider Xi Jinping. Hij persoonlijk was de regisseur van de militair-politieke show van Chinees zelfbewustzijn vanochtend in de tot stilstand gebrachte hoofdstad Beijing. Met de grootste militaire parade die ooit is gehouden op het Plein van de Hemelse Vrede wilde hij zijn landgenoten imponeren.

Ongetwijfeld heeft hij in nationalistisch gestemd China punten gescoord, net als met zijn anti-corruptie-campagne. Xi is populair bij de laobaixing, de ‘honderd oude namen’, zoals het volk zichzelf noemt.

Mochten er deze zomer na twee grote en een reeks kleinere rampen met bijna 700 doden en een beurscrisis die 90 miljoen beleggers raakt twijfels zijn over de bestuurskracht van de Communistische Partij dan komt de „cohesie en het nationaal patriottisme versterkende parade” (staatspersbureau Xinhua) goed van pas. De aanwezigheid van de oud-presidenten Jiang Zemin en Hu Jintao en een reeks oud-premiers waren bedoeld om geruchten over een machtsstrijd de kop in te drukken. En ook de man die verantwoordelijk wordt gehouden voor de beurscrisis, premier Li Keqiang, was prominent aanwezig.

Heel China had vrij gekregen en keek mee via de vijftien nationale kanalen en de officiële internetsites die geen shows, series of films mochten uitzenden. Xi had ook bepaald dat het mooi weer moest zijn en aldus geschiedde, dankzij de sluiting van 300 fabrieken en vrijwel alle kantoren in de verstilde hoofdstad.

Anti-fascistisch blauw

De lucht boven Beijing kleurde een zeldzaam ‘anti-fascistisch blauw’ toen Xi zich in een Rode Vlag-limousine aan het hoofd van de parade stelde. Daarmee maakte de leider, ook voorzitter van de Militaire Commissie, zijn macht over het leger zichtbaar.

Alleen de eensgezinde Communistische Partij van China garandeert „vrede en vrijheid van buitenlandse agressie”, zei Xi. Op wie hij doelde zei hij niet, maar in het Chinese denken zijn dat Japan en de VS. Volgens de partijleider waren de „Japanse militaristen” verantwoordelijk voor maar liefst 35 miljoen Chinese doden. Hij noemde dat getal in een adem met de 27 miljoen doden in de Sovjet-Unie. Met Poetin aan zijn zijde stelde hij daarmee de Chinese prijs van het anti-fascistische minstens gelijk aan die van de Sovjet-Unie. Xi wil dat de wereld beter begrijpt wat de Japanners hebben aangericht in de Tweede Wereldoorlog en eist erkenning. Buitenlandse historici schatten het aantal Chinese doden op 15 miljoen.

Deze anonieme getallen kregen vandaag gezichten in de personen van kinderen en kleinkinderen van oorlogsslachtoffers, die op de tribunes bij de Grote Hal van het Volk de parade volgden. Sommigen droegen de postume medailles van hun vaders of opa’s. Er was zelfs een klein contingent Guomindang-veteranen uit Taiwan aanwezig. Maar de in 1949 naar Taiwan verdreven Nationale Partij en het Nationale Revolutionaire Leger, die destijds de hoofdmacht in het anti-Japanse verzet vormden, werd door de communist Xi niet met naam genoemd.

Chinese psyche

De open wond van de oorlog tegen de Japanners en de herinneringen aan historische vernederingen (opiumoorlogen, de Frans/Britse invasies) spelen een grote rol in de Chinese psyche, bleek vandaag uit de emotionele reacties van nabestaanden en veteranen. Daarin schuilt ook een deel van de de verklaring voor het feit dat China in de komende vier jaar het defensiebudget wil verdubbelen naar 260 miljard dollar, economische neergang of niet.

Waar deze kapitalen naar toe zullen gaan, was voor de hele wereld zicht- en hoorbaar. Eskadrons gevechtsvliegtuigen, waaronder de Chinese stealth- en lange-afstandsbommenwerpers scheerden door de lucht boven Beijing. De landstrijdkrachten zullen verder verkleind worden van 2,3 miljoen naar 2 miljoen soldaten kondigde Xi aan. Er ratelde vandaag aanzienlijk minder tanks over het Tiananmenplein dan tijdens de laatste, veel kleinere militaire parade in 2009. Raketten in camouflage-groene of marineblauwe kleuren domineerden. Voor het eerst werd de Dongfeng F-16, een lange afstandsraket waarmee het Amerikaanse continent bereikt zou kunnen worden, getoond. Gevolgd door de Dongfeng-26, waarmee de Amerikaanse basis op Guam bestookt kan worden en de YJ-18, een supersonische raket waarmee vliegdekschepen kunnen worden uitgeschakeld.

Militaire specialisten in de VS zullen waarschijnlijk niet overvallen zijn door het Chinese spierballenvertoon. Maar buitenlandse leiders die de Chinese leiders hadden geschoffeerd door weg te blijven zagen in de samenstelling en symboliek van de parade waarschijnlijk hun gelijk bevestigd. Alle Westelijke leiders waren uitgenodigd, maar ze wilden niet betrokken raken bij een anti-Japanse manifestatie en stuurden daarom ex-leiders, ambassadeurs of onderministers. Nederland was aanwezig in de persoon van oud-vicepresident van de Raad van State Herman Tjeenk Willink.

Met een expliciete vredesboodschap („Hoe sterk wij ook worden, China zal nooit streven naar expansie en hegemonie”) trachtte Xi de zorgen weg te nemen.

Wie wel samen met Xi en diens Politbureau op het balkon op de poort van de Verboden Stad stonden, vormden een interessant geopolitiek gezelschap „China’s echte vrienden”, zei een CCTV-commentator. Eregasten waren overduidelijk Poetin, de Zuid-Afrikaan Zuma en de Zuid-Koreaanse president Park Geun-Hye. Maar ook de in het westen gezochte Omar al-Bashir uit Soedan en de leiders van de Centraal-Aziatische en Zuidoost-Aziatische buurlanden werden omarmd. Meest opvallende afwezige was de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un.

    • Oscar Garschagen