‘Wie nu met de bus reist, voelt zich een loser’

De langeafstandsbus wordt in Europa populairder. In Nederland begon Citybusexpress een bescheiden dienst naar Berlijn. De eigenaar is tevens steward.

Het Zentrale Omnibusbahnhof in Berlijn. De West-Europese markt voor langeafstandsbussen dijt uit. In Duitsland fuseerden begin dit jaar de twee grootste vervoerders. Foto’s Jürgen Heinrich / Ullstein

Voor het Novotel aan de Europaboulevard in Amsterdam draaien deze vrijdagochtend enkele touringcars warm om toeristen naar hun volgende bestemming te brengen.

Op een ruim parkeerterrein aan de overkant staat één bus, de Citybusexpress. Het is de enige Nederlandse lijndienst die naar het buitenland rijdt. Eindbestemming is Berlijn, met haltes in Utrecht, Amersfoort, Apeldoorn, Enschede en Hannover.

De lege parkeerplaats doet anders vermoeden, maar de West-Europese markt voor langeafstandsbussen dijt uit. In Duitsland fuseerden begin dit jaar de twee grootste vervoerders. Met ruim 700 bussen heeft de combinatie Meinfernbus Flixbus zo’n 75 procent van de Duitse markt in handen, volgens de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Flixbus kijkt nu naar het buitenland; het aantal ritten naar Groningen, Amsterdam en Den Haag werd al opgeschroefd. Deze maand laat de Franse overheid het monopolie op binnenlands vervoer los. Franse vervoersmaatschappijen maar ook buitenlandse – het Britse Megabus en Flixbus willen ritten aanbieden – zullen wedijveren om de gunst van de Franse reiziger.

Slechte reputatie

Vergeleken met zijn buitenlandse rivalen is Citybusexpress bescheiden. De maatschappij werd afgelopen mei opgericht en rijdt tweemaal per maand naar de Duitse hoofdstad en terug. Dat deert de vloot van Flixbus dus niet. „We zijn zelfs geen luis in de pels”, zegt oprichter Renier Prijten.

Maar dat moet komende jaren veranderen. Door zich te afficheren als goedkope en comfortabele vervoerder streeft Citybusexpress ernaar „een dominante plaats te verwerven in het Europese busverkeer”, zegt Prijten, die in de bus ook de functie van steward vervult. „Wie met een bus reist, voelt zich een loser”, zegt hij. „En dat moet veranderen.”

Vervoersmaatschappijen hebben volgens Prijten een slechte reputatie opgebouwd, waardoor alleen nog de flexibele jongere met weinig geld met de bus op vakantie gaat. Jarenlang zijn passagiers na een lange rit, in vervuilde bussen bestuurd door slechte chauffeurs, eerder uitgeput dan uitgerust op hun bestemming afgezet. Prijten: „Welke veertiger reist met de bus?”

Een blik in de bus van deze ochtend biedt antwoord: geen enkele. Een rondgang leert dat voor passagiers, overwegend studenten, de lage prijs van de busreis allesbepalend is. „Als ik comfort en snelheid wilde, had ik de trein genomen”, zegt architectuurstudent Najeeb Rasuli. „Maar die is simpelweg te duur. Citybusexpress was de goedkoopste optie.„Goedkoop van A naar B, daar neem ik de bus voor.”

Citybusexpress wil busreizen aantrekkelijk maken voor gezinnen en zakenmensen. Wifi (die nog niet werkt), extra beenruimte en gratis drankjes moeten daarbij helpen. De gratis drankjes en vriendelijke service zijn voor Najeeb Rasuli bijkomende zaken – dat de hete koffie bij de eerste hobbel in de weg op zijn broek eindigt, sterkt hem in deze overtuiging.

„Het dienblad neem ik van thuis mee”, vertelt Prijten om te verduidelijken dat de extra diensten hem nu nog nauwelijks meer kosten. Ondanks zijn ambities wil Prijten langzaam groeien, zonder al te veel risico. Eerst Berlijn, daarna volgt de rest.

De beplakking van de wit-oranje bus is tekenend voor de bescheiden marktpositie van Citybusexpress. Vooralsnog pronkt niet Ajax maar een speler van Go Ahead Eagles als sponsor op de zijkant van de bus, die over de reis een kleine acht uur zou doen. Maar tweemaal was er een dik uur vertraging. In Berlijn wachtte de bus op enkele passagiers, met als gevolg twintig minuten later vertrekken en pas om half drie ’s nachts aankomen.

Bij aankomst in Berlijn valt de drukte op het oude Zentrale Omnibusbahnhof op. De felgroene bussen van Meinfernbus Flixbus rijden voortdurend af en aan, richting Duitse provinciesteden en internationale bestemmingen als Zagreb, Boedapest en Groningen. Twee jaar geleden raakte vervoersbedrijf Deutsche Bahn zijn monopolie kwijt, waarna tientallen busmaatschappijen een veelal goedkoper alternatief aanboden.

Nu heeft Meinfernbus Flixbus de markt voor langeafstandsbusvervoer in handen. Het busstation in Berlijn – goed voor vijf miljoen reizigers afgelopen jaar – wordt te klein. Meinfernbus Flixbus ijvert voor een tweede station in het oosten van de stad. „Flixbus heeft de Duitse vervoerssector door elkaar geschud, wij hopen daarvan te profiteren”, zegt Prijten terwijl twee Flixbussen, met bestemming Groningen, langsrijden.

‘Weihnacht in Berlin’

Prijten werkte de afgelopen jaren als consulent bij een financieel adviesbureau aan de Amerikaanse oostkust. Daar zag hij hoe nieuwkomer en prijsvechter Megabus de Greyhound naar de kroon stak. Megabus was niet alleen goedkoper, de Britse bussen waren heel wat moderner. „En dat kan ook in Europa”, stelt Prijten. „Met goedkopere maar comfortabele bussen de concurrentie aangaan.”

„De afgelopen zestien ritten zaten nagenoeg allemaal vol”, zegt hij. De prijs voor een busticket ligt opvallend lager dan die voor trein of vliegtuig, maar flexibiliteit is een must. Of een gratis drankje en glimlachende steward mensen ervan zal overtuigen de bus te nemen? Prijten gelooft van wel. Tegen Kerst wordt het aantal ritten opgevoerd. Voor de kerstperiode hoopt Prijten ouderen te overtuigen om met de bus naar Weihnacht in Berlin te gaan.

Volgend jaar komen er nieuwe bestemmingen in Duitsland bij. Daar is ook ruimte voor. Afgelopen jaar vervoerden Duitse bussen twintig miljoen reizigers. Dit jaar schatten Duitse vakbladen een aantal van rond de dertig miljoen. Op de rit naar Amsterdam ziet Prijten al een opvallende nieuwe groep. „Tijdelijke werkkrachten uit Polen en Wit-Rusland nemen de bus als in Nederland geoogst wordt.”