Wie is hier nou de voetbaldwerg?

Terwijl Nederland nog alle zeilen moet bijzetten om zich te plaatsen voor het EK 2016 in Frankrijk, is IJsland al heel dicht bij kwalificatie. Vanavond staan de twee landen tegenover elkaar.

De spelers van IJsland trainen voor de wedstrijd tegen Nederland, het duel is vanavond in de Amsterdam Arena. Foto ROBIN VAN LONKHUIJSEN/ANP

Hij is een Zweed, maar als Lars Lagerbäck ergens in uitblinkt in zijn rol als bondscoach van IJsland, is het wel het aanwakkeren van vaderlandsliefde. De voetbaltrainer manifesteert zich als een ingehuurde patriot die niet alleen zijn spelers raakt, maar ook de begeleiders rondom het elftal. „Na zijn laatste teambespreking ben ik in staat om een moord te plegen voor mijn vaderland,” zegt Omar Smarason. „Kun je nagaan, ik ben maar de persvoorlichter van het team.”

Met licht gevoel voor understatement wil de mediamanager ermee zeggen dat de spelers van IJsland vanavond in opperste staat van paraatheid in de Amsterdam Arena zullen arriveren. De ploeg treedt daar aan tegen het Nederlands elftal, in het kader van de kwalificatie voor het EK 2016 in Frankrijk.

Nederland versus IJsland: een wedstrijd waarin de omgekeerde wereld zich heeft aangediend. Voetbalgrootmacht Nederland staat derde in groep A en mag eigenlijk geen punt meer morsen in de resterende wedstrijden. De voormalige voetbaldwerg IJsland is met vijftien punten uit zes wedstrijden koploper in de groep en is met nog vier duels te spelen hard op weg naar de grootste mijlpaal in de geschiedenis van het IJslandse voetbal. Nooit eerder plaatste de eilandstaat zich voor de eindronde van een groot toernooi.

Nu, na onder meer een 2-0 thuisoverwinning op Nederland, is het bijna zover. „Het is een hype op het eiland,” zegt Aron Gunnarsson, international en speler van Cardiff City. „Ik geloof dat 1 procent van de bevolking met de ploeg is meegereisd. Een fenomenaal feit. We hebben die steun zelf verdiend.”

Op het eiland net onder de poolcirkel wonen ongeveer 300 duizend mensen, wat betekent dat drieduizend het spoor zijn gevolgd van wat waarschijnlijk de beste generatie voetballers in IJsland ooit is.

Nog maar twee van hen zijn amateur, onder wie de derde doelman en de tweede linksback. Alle anderen spelen in de „subtop van Europa”, zoals de Nederlandse bondscoach Danny Blind gistermiddag aangaf. „Niet de absolute top, maar wel bij sterke clubs als FC Basel en Swansea City.”

In de winter spelen ze (in)door

Toverwoord bij IJsland is eenheid. Binnen de ploeg heerst een grote mate van bereidwilligheid om ten koste van alles het EK te halen. Veel opofferingsgezindheid ook. Toen de ploeg twee jaar geleden op Cyprus moest spelen en zes uur op een Londens vliegveld moest wachten voor de aansluitende vlucht, morde er geen speler. Het Nederlands elftal vliegt louter rechtstreeks per charter, maar IJsland is afhankelijk van de vluchtschema’s van de nationale maatschappij Icelandair. Lagerbäck: „We moesten lang wachten, maar alsnog kunnen mijn spelers wedstrijden winnen.”

De afhankelijkheid is puur een kwestie van financiën, zegt de Zweed. „Wij zijn een heel kleine organisatie. Op het bondsbureau in IJsland werken een stuk of twintig mensen. Hoeveel werken er bij jullie?” Het antwoord: vijfhonderd. De Nederlandse bond KNVB telt dan ook zo’n 1,2 miljoen leden, die in IJsland kent 20.000 geregistreerde voetballers.

Zonder een spoortje van spanning voor de kraker in de Arena vertelt Lagerbäck over de indoorhallen die zo essentieel zijn geweest voor de ontwikkeling van het voetbal in IJsland. Vanwege de strenge winters was het niet mogelijk om tussen oktober en april buiten te voetballen. De aanleg van indoor-complexen, de eerste in 2002, heeft dat veranderd. „Doordat we nu zeven indoor-complexen hebben, kan er altijd worden gevoetbald. Nu duurt het seizoen in IJsland bijvoorbeeld al langer dan in Zweden. Een absolute vooruitgang.”

Dat voetballers als Kolbeinn Sigthorsson (ex-Ajax) en Alfred Finnbogason (ex-Heerenveen) in hun jeugd vrijwel altijd konden voetballen, vormde niet de enige voorwaarde voor het naderende succes. De rol van Lagerbäck droeg ook bij aan de bevrijding uit de periferie van de voetbalwereld. In de vier jaar dat hij nu aan het roer staat, klom IJsland van plek 124 op de wereldranglijst - onder Liberia, boven Liechtenstein - naar de huidige plek 24, vlak achter Frankrijk en boven Denemarken.

En de Bee Gees helpen ook

De coach weet zijn spelers tot op het bot te motiveren. Mede door voor elke wedstrijd een compilatie van beelden te laten zien gecombineerd met een opzwepend nummer. „Als hij het woord neemt en die beelden laat zien, is het muisstil,” zegt persvoorlichter Omar Smarason. „Totale focus.”

Bij de vorige wedstrijd koos Lagerbäck voor het nummer ‘You Win Again’ van de Bee Gees. En jawel, na de stunt tegen Nederland won IJsland ook van Tsjechië. Lagerbäck: „Ik weet niet of het helpt, want na het fluitsignaal zijn ze het misschien weer vergeten. De meeste van de jongens waren ook nog niet geboren toen het nummer uitkwam. Maar ik geloof toch dat dit soort kleine dingen belangrijk zijn in de opbouw naar een wedstrijd.”

Vervolgens met een knipoog: „Ik vind de muziek in de kleedkamer trouwens heel slecht. Maar zolang ze winnen, vind ik alles goed.”

    • Fabian van der Poll