Slechtste monarch aller tijden? Dan denken Britse schrijvers direct aan Hendrik VIII

Richard Burton als Hendrik VIII en Genevieve Bujold als Anna Boleyn in de film 'Anne of the Thousand days'. Foto ANP

Komt het ooit goed met Hendrik de achtste (1491-1547)? Waarschijnlijk niet. De beroemdste koning van Engeland is in de kleine vijfhonderd jaar na zijn dood in toneelstukken, films, boeken en tv-series al weggezet als seksueel gefrustreerd machtswellusteling. Nu hebben Britse historici hem verkozen tot de ‘slechts monarch aller tijden’.

Hendrik, beroemd om zijn zes vrouwen en het feit dat twee van hen werden onthoofd, is volgens de groep van 60 schrijvers die door het Britse Historical Writers Association (HWA) is geënquêteerd “obsessief” en een “zelfgeobesedeerde vrouwenmoordenaar en tyran”.

Schrijvers konden op het enquêteformulier hun keuze toelichten. Over zijn keuze voor Hendrik schreef de auteur Robert Wilton:

“[Hendrik was] een groot kind, gevaarlijk voor iedereen om hem heen. Ook zichzelf.”

Hendrik kreeg twintig procent van de stemmen. Eduard VIII (1894-1972) - de koning die binnen een jaar abdiceerde - kwam op de tweede plek met veertien procent van de stemmen. Hij werd gevolgd door Jan I ‘Zonderland’ (1166–1216) en de in 1649 onthoofde koning Karel I. Beiden kregen acht procent van de stemmen.

Dochter wél populair

Indirect was er wel succes voor Hendrik. Zijn tweede dochter Elizabeth I (1533-1603), door Hendrik verwekt bij zijn tweede vrouw Anna Boleyn, werd verkozen tot de beste monarch. Een geënquêteerde vond Elizabeth ‘typisch Engels’. Schrijfster Elizabeth Buchan zei over de ‘Virgin Queen’:

“Zij hield het land bij elkaar toen religieuze facties het uit elkaar dreigde te scheuren. Voor een koning al een uitdaging. Voor een vrouw, in die periode, was het een ongekende prestatie.”

Elizabeth kreeg zesendertig procent van de tweeënzestig stemmen. Macedonisch koning Alexander de Grote (356 v.Chr.-323 v.Chr.) eindigde als tweede met tien procent van de stemmen. Derde werd de Engelse koning Hendrik II (1133 – 1189). Hij kreeg zes procent van de stemmen.

Lof voor de zittende koningin

De zittende Britse koningin, Elizabeth II, werd overigens niet vergeten. Een schrijfster schreef:

“Zij is de perfecte plichtsgetrouwe, maar tevens afstandelijke en neutrale staatshoofd.”

De enquete werd georganiseerd ter promotie van een literair festival, dat eind oktober plaats zal vinden.

    • Roderick Nieuwenhuis