Obama heeft genoeg steun in Senaat voor Iran-deal

Zoektocht naar stemmen gaat door, Obama wil veto liever niet inzetten

De Amerikaanse president Barack Obama heeft gisteren de nucleaire deal tussen de VS, Iran, de EU en vijf wereldmachten in het Congres veilig weten te stellen. Daarmee is een van de belangrijkste resultaten van zijn tweede termijn in Washington buiten gevaar.

Het Congres, waar de Republikeinen in beide kamers domineren, is in meerderheid fel tegen het akkoord. Obama kan hun tegenstem met een veto naast zich neerleggen, maar daarvoor heeft hij 34 van de honderd senatoren nodig. Gebeurt dat niet, dan kan het Congres het veto van de president weer ongeldig maken. Gisteren stemde de 34e senator, de Democraat Barbara Mikulski van de staat Maryland, in met het akkoord. Er zijn nu niet genoeg senatoren meer om Obama’s veto te saboteren.

De Republikeinen probeerden de afgelopen weken Democratische Congresleden ervan te overtuigen mee te stemmen met een motie die de afspraken met Iran afwijst. Ook veel Democraten zijn kritisch over het akkoord, mede door de grote bezwaren van Israël. Prominente senatoren als Bob Menendez en Chuck Schumer zijn bijvoorbeeld tegen. Congresleden stonden onder grote druk van lobbyorganisatie AIPAC (American-Israel Public Affairs Committee) om tegen het akkoord te stemmen.

Het Witte Huis besteedde de afgelopen tijd geen aandacht aan Republikeinen die tegen zijn, maar benaderde wel alle kritische Democraten. Zo wist Obama onder meer senator Robert Casey te overtuigen, die bekend staat om zijn steun voor Israël. Casey publiceerde een 8.000 woorden tellende verklaring, waarin hij „een van de moeilijkste beslissingen uit mijn publieke carrière” toelicht. „Een betere deal (..) is een illusie.”

Obama’s woordvoerder Josh Earnest noemde het resultaat gisteren „een keerpunt”. Toch heeft Obama liever dat er nog zeven senatoren extra in zijn kamp komen. Een veto is een ultiem machtsmiddel, dat hij liever niet op dit dossier gebruikt. Als hij 41 senatoren in zijn kamp heeft, kan de Republikeinse motie al afgeschoten worden voordat die in stemming wordt gebracht.

Omdat de hele wereld meekijkt, is een veto, dat tegen de wil van het Congres ingaat, vernederend. Er zijn 46 Democraten en onafhankelijke senatoren, dus Obama zal de komende dagen alles doen alsnog aan 41 senatoren te komen.

Minister John Kerry van Buitenlandse Zaken hield gisteren tijdens een toespraak in Philadelphia een vurig pleidooi voor de deal. „Als we dit plan verwerpen, zullen de internationale sancties verwateren. Onze onderhandelingspositie zal verslechteren, misschien zelfs helemaal verdwijnen.”

De Republikeinen wilden de motie volgende week in stemming brengen. Ook staat volgende week een grote demonstratie in Washington gepland tegen het akkoord, geleid door de presidentskandidaten Donald Trump en Ted Cruz. Het enige dat zij te bieden hebben, is de belofte dat een Republikeinse president het akkoord op zijn eerste werkdag in 2017 vernietigt. Technisch is dat mogelijk, maar de meeste staatsrechtdeskundigen zien dit als een onwaarschijnlijk scenario, vanwege de grote internationale consequenties.

    • Guus Valk