MET GROF GESCHUT

Rapgroep N.W.A (Niggaz Wit Attitudes) bestond maar vijf jaar, maar heeft nog altijd invloed op de populaire cultuur. N.W.A vond het niet uit, maar ze waren wel de meest doortastende vertegenwoordigers van gangstarap.

N.W.A: Dr. Dre, MC Ren, Eazy-E en DJ Yella in 1990. Foto Janette Beckman / Getty

Spijkerbroeken waarbij de tailleband op de bilrand balanceert; een sweater met capuchon (hoodie), een honkbalpet en gymschoenen. Deze kledingcombinatie is inmiddels zo wijdverbreid dat bijna niemand zich nog afvraagt waar hij vandaan komt. Die stijl komt uit verarmde buurten van Los Angeles.

Zo was het de mode van jonge Afro-Amerikanen in het door drugsgeweld geteisterde Compton en South Central dat de afgelopen dertig jaar uitgroeide tot vanzelfsprekende dracht voor scholieren wereldwijd. De kleding liftte mee met het succes van rap, vooral die van N.W.A, de rapcrew uit Compton die vanaf 1986 ‘gangstarap’ speelde. De leden van N.W.A (Niggaz Wit Attitudes) waren niet de uitvinders, maar wel de meest doortastende vertegenwoordigers van een genre dat de werkelijkheid keihard in je gezicht blaast. Want dat is wat gangstarap doet: de dagelijkse realiteit vatten in ‘rhymes’.

N.W.A werd een succes, zowel binnen als buiten het getto. De carrière van N.W.A (bestaand uit Eazy-E, Ice Cube, Dr. Dre, en de minder bekende leden MC Ren en Dj Yella), begon toen Eazy-E de opbrengst van zijn activiteiten als drugsdealer in een platenmaatschappij investeerde, Ruthless. De debuut-cd Straight Outta Compton (1988) geldt nog altijd als hiphopmijlpaal voor de zwaar verende beats van producer Dr. Dre. Als eerste single verscheen Boyz-n-the-Hood, met een glansrol voor de strenge stem en plastische teksten van Ice Cube.

Gouden kettingen

Door zijn woorden werd een voor buitenstaanders tot dan toe onbekende wereld ontsloten. En hoewel de teksten cru en naargeestig waren, vonden ze veel weerklank: ook de scholier in Ohio of de jongere in een welvarende buitenwijk bleek geïnteresseerd in gedetailleerde beschrijvingen van bendeoorlogen, prostitutie, crackverslaving, dealers, tienermoeders en andere aspecten van het leven in ‘the hood’ (neighborhood). En in de daar geldende statussymbolen: gymschoenen, gouden kettingen en lowriders (auto’s met lage wielophanging en bijzondere velgen).

Die plotse populariteit verraste niet in de laatste plaats de rappers zelf. In de film voorzien ze al bij het opnemen van Boyz-n-the-Hood dat de radio het nummer niet zal draaien: „Too much reality for radio.” N.W.A zag zichzelf als een groep ‘ghettoreporters’ die hun ervaringen in songteksten verwerken. Politiegeweld was daarbij een terugkerend thema. De scène in de film waarin de rappers op de stoep voor de studio door politie op hun buik worden gedwongen, toont een glimp van de dagelijkse vernedering waar veel buurtbewoners mee geconfronteerd werden. Die constante dreigende sfeer – angst voor politie en voor bendegeweld – vertaalde zich in de kledingstijl in het getto. Met een hoodie of diep over de ogen getrokken pet kan je zowel oogcontact als herkenning voorkomen. En de laaghangende spijkerbroek verwijst naar de gevangenis (waar riemen wordt afgenomen).

Fuck Tha Police

De ervaring bij de studio was aanleiding voor het nummer Fuck Tha Police, een epische aanklacht tegen politiegeweld jegens jonge zwarten („Searching my car, looking for the product [drugs, red.]/ Thinking every nigga is selling narcotics/ [...] Fuck that shit, cause I ain’t the one/ for a punk motherfucker with a badge and a gun/ to be beating on, and thrown in jail”). De vrijspraak van de politiemannen die Rodney King een jaar eerder met excessief geweld in elkaar hadden geslagen, leidde in 1992 tot rellen – brandstichting, plundering – in heel Los Angeles. Fuck Tha Police was de soundtrack.

De film Straight Outta Compton komt op het juiste moment. Na jaren van sluimerende populariteit is hiphop nu weer in vorm, zowel in de underground (Odd Future) als bovengronds, met grote namen als A$ap Rocky en Kendrick Lamar. Bovendien sluit het onderwerp van de film aan bij recente gevallen van racistisch geweld door Amerikaanse politie, zoals in Ferguson en Baltimore.

De carrière van N.W.A zou uiteindelijk slechts vijf jaar duren. Ice Cube vertrok eind 1989, na ruzie met het management. Een voorgenomen reünie ging niet door omdat Eazy-E aan aids overleed, in 1995. Maar gangstarap domineerde nog jarenlang de hiphop-scene, en Dr. Dre en Ice Cube zijn tot op de dag van vandaag actief. Ice Cube als acteur en rapper, Dr.Dre als ontdekker van Eminem en The Game. Dre geldt sinds kort bovendien als meest verdienende hiphopondernemer, dankzij de verkoop van zijn bedrijf Beats Electronics (bekend van de koptelefoons) aan Apple.

    • André Waardenburg
    • Hester Carvalho