Hoeveel bomen telt de aarde? Onderzoekers denken het te weten

Het Amazoneregenwoud. Foto Reuters / Bruno Kelly

Hoeveel bomen telt een bos, een land of de hele wereld? Op deze vraag is sinds vandaag een preciezer antwoord. De aarde telt namelijk 3000 miljard bomen, ongeveer acht keer zoveel als eerdere schattingen. Dat zijn 422 bomen per wereldburger, zo schrijft het tijdschrift Nature. De Wageningse bosonderzoeker Geerten Hengeveld werkte mee aan de telling en legt uit hoe alle bomen zijn geteld en geeft antwoord op de vraag of het bonsaiboompje van de buurvrouw ook is meegeteld.

Het team onderzoekers, onder leiding van Yale University (VS), maakte een gedetailleerde wereldkaart waarop per vierkante kilometer het aantal bomen is te zien. Er waren al wel wereldwijde overzichten van wáár er bos groeit, en uit hoeveel kilo plantenmateriaal dat bestaat, maar een telling van het aantal bomen ontbrak. Is er dan nu een team van biologen naar buiten gegaan en begonnen met het tellen van alle bomen? Nee, zo is het niet gegaan, zo legt Hengeveld uit:

“Wij hebben met behulp van een dataset alle gegevens die voor handen waren, samengebracht.”

Is er dan helemaal geen boom in het echt geteld?

“Jawel, op verschillende plekken zijn er bomen geteld. Er is in totaal gebruik gemaakt van 430.000 tellingen die ter plaatse in bossen zijn uitgevoerd.”

Vorige schattingen kloppen niet

Hoe het dan kan dat onderzoekers er bij vorige schattingen zo naast zaten, komt volgens Hengeveld doordat er alleen gekeken werd naar satellietfoto’s. Maar toch, de nieuwe telling betekent niet dat houthakkers nu hun slag kunnen slaan, want het ligt allemaal iets gecompliceerder. Hengeveld:

“Wat niet vergeten moet worden, is dat er geteld is hoeveel bomen er zijn op de wereld en niet de hoeveelheid hout. Dat staat namelijk los van elkaar. Wat nu gebleken is, is dat er namelijk veel jonge boompjes bij zijn gekomen.”

Veel jonge en dus kleine boompjes, valt daar ook het bonsaiboompje van de buurvrouw onder?

“Nee. Iets telt als een ‘boom’ als het op borsthoogte een stam heeft met een diameter van minstens tien centimeter. De boom is dan ongeveer 1,30 lang. Er zijn trouwens ook alleen bomen in bossen geteld. Bomen in steden zijn niet opgenomen in de telling.”

Bekijk hieronder het filmpje van Nature met daarin ook de uitleg hoe de bomen zijn geteld:

Grootste bosgebieden in de tropen

De hoogste dichtheden aan bomen zijn gevonden in boreale bossen in de sub-arctische regio’s van Rusland, Scandinavië en Noord-Amerika.

De Volkskrant heeft een aantal interessante cijfers over bomen op de wereld op een rij gezet. Zo is Finland het dichtst ‘beboomde’ land met 72.644 bomen per vierkante kilometer. De grootste bosgebieden liggen in de tropen. Daar komt ongeveer 43 procent van alle bomen voor. In de boreale gebieden is dat 24 procent en in de gematigde zones 22 procent. In Bahrein is het aantal bomen met 3034 het laagste ter wereld, op een enkel eiland na. In Nederland staan volgens de berekeningen gemiddeld 9.090 bomen op iedere vierkante kilometer.

Hoewel er dus meer bomen zijn dan eerder geteld, is sinds de opkomst van de menselijke beschaving naar schatting 46 procent van alle bomen op aarde verdwenen. Jaarlijks leveren we gemiddeld anderhalve boom per aardbewoner in. Het aantal bomen op aarde slinkt met zo’n 10 miljard per jaar, in de regel door menselijke verstoring.

NB: dit artikel is op 4 september aangepast. In een eerdere versie was niet duidelijk gemaakt dat enkele cijfers uit de laatste twee alinea’s afkomstig zijn uit een inzet bij een artikel van de Volkskrant.

    • Maarten Back