Het chaotische werk van een minister Dit is de inner circle van Hillary:

De vrijgegeven e-mails van Hillary Clinton bieden een inkijkje in haar dagelijks werk als minister van Buitenlandse Zaken. De komende maanden zullen er nog duizenden mails vrijgegeven worden. In de Democratische Partij worden ze er nerveus van.

foto Scott Olson/ getty images/ afp

Op twee manieren kun je naar Washington kijken. De extremen zijn mooi te zien in twee populaire series. Er is de ‘House of Cards’-visie: Washington is, zoals hoofdpersoon Frank Underwood, een broeinest van zorgvuldig uitgedachte complotten, dolkstoten in de rug, en machtshonger. En er is de ‘Veep’-visie, waarin de onhandige vicepresident Selina Meyer en haar totaal incapabele staf struikelend en improviserend proberen te overleven in Washington.

De 4.368 e-mails van en naar Hillary Clinton, die het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken twee dagen geleden vrijgaf, zijn te lezen als een pleidooi voor de Veep-variant, schreef onder meer journalist Matthew Yglesias. Veel mails, die voornamelijk in 2010 geschreven zijn, geven een inkijkje in het chaotische dagelijks werk van een minister van Buitenlandse Zaken. Er zijn misverstanden over reisschema’s, er zijn irritaties, en soms wordt er een grap gemaakt.

De documenten maken deel uit van een collectie van ruim 30.000 e-mails, die van en naar een persoonlijk mailadres van Hillary Clinton zijn verstuurd. Clinton heeft deze mails na haar vertrek in 2013 aan het ministerie overhandigd. Het ministerie kreeg verschillende verzoeken om de mails openbaar te maken, onder meer van persbureau AP. Amerika kent een Freedom of Information Act, waardoor burgers om inzage in het overheidshandelen kunnen vragen. Een rechter heeft besloten dat de mails vrijgegeven moeten worden.

Zo’n 31.000 mails die ze verstuurde via hetzelfde adres, heeft ze al vernietigd. Die bevatten persoonlijke informatie, zei ze.

Driftig op zoek naar geheimen

Clintons mailgedrag heeft haar de laatste maanden in grote moeilijkheden gebracht. Zo groot, dat het zelfs haar nominatie voor de Democratische presidentskandidatuur kan schaden. Haar tegenstanders zijn driftig op zoek naar mogelijke geheime informatie die Clinton vanaf haar persoonlijke mailadres heeft verstuurd. Federale regels verbieden dat.

De bulk aan e-mails wordt de komende maanden vrijgegeven, als het ministerie gevoelige informatie heeft gecensureerd. De documenten die tot nu toe openbaar zijn, laten niet overduidelijk zien dat Clinton regels heeft overtreden. Wel voeden ze het al bestaande beeld dat Hillary Clinton geen pottenkijkers duldt. Ze vond het kennelijk belangrijk dat ze vrijuit kon mailen met haar staf.

Zoals in december 2010, als er grappend wat heen en weer wordt gemaild over een bankovervaller, die een Hillary-masker gebruikte. „Ze heeft, eh, een alibi, naar ik aanneem?”, vraagt advocaat David Kendall. Clinton antwoordt: „Moet ik nu gevleid zijn? Een klein beetje misschien?”

Clintons Hoofd Protocol, Capricia Marshall, moest in mei 2010 een avondje met ambassadeurs organiseren. Aan een medewerker schrijft Clinton: „Ik maak me vooral zorgen of CM [Marshall, red.] zich heeft gedragen. Ik zei tegen haar: niet op de tafels staan, en geen karaoke. Hoe deed ze het?”

Op 5 maart van dat jaar stuurt Clinton een mail naar twee adviseurs, met de mysterieuze titel ‘Gefilte Fish’. De tekst is alleen: „Wat vinden we hiervan?” De context van de mail wordt duidelijk in de memoires van de voormalige Israëlische ambassadeur in de VS, Michael Oren. Israël wilde een grote hoeveelheid bevroren karper importeren uit de VS, omdat de vis tijdens Pesach gebruikt wordt als ingrediënt voor gefilte fish. De vis zou onder een hoog belastingtarief vallen. Na een lobby van Clinton werd die belasting kwijtgescholden.

Chelsea: de onzichtbare soldaat

Clinton drijft in de periode van haar ministerschap op een kleine groep vertrouwelingen. Haar hondstrouwe rechterhand Huma Abedin wordt, zo blijkt in de mails, in zowel praktische als politieke kwesties betrokken. Veel waarde hecht Clinton ook aan de adviezen van haar naaste adviseur Jake Sullivan. Chelsea Clinton, die zichzelf in een mail omschrijft als „een onzichtbare soldaat”, adviseert haar moeder over de chaotische wederopbouw van Haïti, na een aardbeving. „De incompetentie is geestdodend”, schrijft ze.

Opvallend is ook de grote rol die Sidney Blumenthal krijgt, een persoonlijke vriend van de Clintons. Clinton wilde Blumenthal in dienst nemen, maar dat stuitte op verzet in het Obama-kamp. De oud-journalist Blumenthal neemt geen blad voor de mond, en heeft zich in het verleden regelmatig kritisch over Obama uitgelaten.

Toch heeft Clinton veel aan Blumenthals ongezouten mening, zo blijkt. Hij adviseert haar over Israël, Iran en binnenlandse Amerikaanse politiek. De Republikeinse leider John Boehner omschrijft hij als „louche, alcoholist, lui, principeloos”.

Een psychoanalyse van Netanyahu

Clintons meest terugkerende probleem blijkt rond 2010 Israël te zijn, en vooral de moeizame relatie met premier Benjamin Netanyahu. Voormalig gezant Martin Indyk geeft Clinton in een „psychoanalyse” van Netanyahu advies hem vooral complimenten te geven. Netanyahu wordt volgens Indyk gedreven door angst om in eigen land als een freier (naïeve sukkel) gezien te worden. „Sla je arm om hem heen.”

Naar verwachting zullen er tot begin volgend jaar, het verkiezingsjaar, mails worden vrijgegeven. In de Democratische Partij worden ze er nerveus van. Wat als ze de voorverkiezingen met gemak wint, en volgend jaar alsnog door deze kwestie onderuitgaat? Er gaan steeds meer stemmen op om vicepresident Joe Biden zich te laten kandideren. Biden heeft nog geen nee gezegd, al is de kans dat hij ook echt meedoet niet groot.

Hillary Clinton lijkt de laatste dagen de ernst in te zien van de situatie. De komende maanden zullen er nog duizenden mails vrijgegeven worden. De FBI onderzoekt de mails op een mogelijke schending van de vertrouwelijkheid. Maar ook als daar niets uitkomt, blijft de kwestie problematisch voor haar. Tot voor kort maakte ze er vooral grappen over, en probeerde ze luchtig te reageren als ze ernaar gevraagd werd. De afgelopen twee weken veranderde ze van toon. „Wat handig leek, is allesbehalve handig gebleken.” Maar, zegt ze er altijd bij, „ik heb nooit geheime informatie verstuurd.”

    • Guus Valk