Maakt het uit hoe de Brexit-vraag wordt gesteld? Ja/Nee

„Moet het Verenigd Koninkrijk lid blijven van de Europese Unie? Ja?/Nee?”

Dit lijkt misschien een neutrale vraag, maar daar denkt de Britse kiescommissie heel anders over. Voor eind 2017 mogen de Britten voor een referendum naar de stembus. De vraag die de regering-Cameron het volk wilde voorleggen, bevoordeelt de voorstanders van dat lidmaatschap, zo concludeerde de kiescommissie gisteren.

Wat het dan zou moeten worden? „Moet het Verenigd Koninkrijk lid blijven van de Europese Unie of de Europese Unie verlaten?” De twee mogelijke antwoorden zouden moeten worden: ‘lid van de Europese Unie blijven’ of ‘de Europese Unie verlaten’.

Wat maakt dit nu eigenlijk uit? „Heel veel”, zegt Jelke Bethlehem, bijzonder hoogleraar onderzoeks-methodologie aan de Universiteit Leiden. Dat vinden ook veel burgers die de kiescommissie ondervroeg. Van hen waren er bijna 450 die zich uitspraken voor de aangepaste vraag, terwijl er minder dan 300 voor de oorspronkelijke ja/nee-variant waren.

De tegenstanders van ja/nee zeiden dat die optie tot onduidelijkheid leidt. Hij zou kiezers aanmoedigen voor de status quo te stemmen, oftewel voor lidmaatschap van de EU. Gisteren heeft de Britse regering het advies van de kiescommissie overgenomen.

Volgens hoogleraar Bethlehem werkte vooral het feit dat in de oorspronkelijke vraag alleen de ‘blijven-optie’ werd genoemd in het voordeel van pro-Europeanen. „Uit onderzoek blijkt dat een deel van de kiezers de vragenstellers onbewust tevreden wil stellen en daarom voor de optie stemt die in de vraag wordt genoemd.”

Onderschat Bethlehem hier niet de boze burger die vooral graag een nee wil laten horen? „Er is geen onderzoek dat daarop wijst”, zegt hij. „Bovendien denken mensen zelfs bij zo’n referendum vaak niet erg diepzinnig en kiezen voor de weg van de minste weerstand. En dat had in dit geval dus ‘ja’ betekend”, aldus Bethlehem.

    • Wilmer Heck