#DvdW: uit welke Russische klassieker komt deze zin?

Voor zijn Dagkalender van de Wereldliteratuur bekijkt journalist en schrijver Pieter Steinz dagelijks wat er actueel is in boekenland. Vandaag, een zin: ‘Vroeger waren ze niet meer dan praatjesmakers, maar nu zijn ze ineens nihilisten geworden.’ Uit welke Russische klassieker, van een schrijver die vandaag 132 jaar dood is (althans volgens de juliaanse kalender), is deze zin afkomstig?

Vaders en zonen (1862) van Ivan Toergenjev begint met een licht-ironische levensbeschrijving van de kleine landeigenaar Kirsanov, die kennelijk een belangrijke rol zal vervullen in het verhaal. Als vader, welteverstaan, want de eigenlijke hoofdpersonen zijn Kirsanovs zoon Arkadi en diens vriend Bazarov, twee zelfverklaarde ‘nihilisten’ die zich verzetten tegen de verkalking van de Russische samenleving. ‘Hervormingen zijn onontkoombaar,’ zegt Arkadi, en: ‘Wij breken af omdat we een kracht zijn.’ ‘Ik deel niemands mening,’ zegt zijn vriend en voorbeeld Bazarov, ‘ik heb mijn eigen mening.’

Het mag lijken alsof Vaders en zonen, vertaald door Karel van het Reve, een echte politieke roman is, maar Toergenjevs kracht ligt in de eerste plaats in het schetsen van tegenstrijdige karakters en hun gecompliceerde relaties. Zijn mooiste creatie is Bazarov, de hoog van de toren blazende antiromanticus, die tot zijn eigen frustratie verliefd wordt op een vrouw die hij volgens zijn eigen principes zou moeten verachten.

Daarnaast is er Arkadi, die begint als angry young man en aan het eind van de roman moet bekennen dat hij zijn idealen niet meer zoekt waar hij ze vroeger zocht: ‘ze blijken […] veel dichter bij huis te liggen.’ En dan zijn er nog de vaders van Arkadi en Bazarov, die onvoorwaardelijk van hun zonen houden, maar aanvankelijk door hen worden afgeserveerd omdat ze ‘hun tijd hebben gehad’. Het is maar goed dat de liefde er is, want die maakt gewone mensen van doorgewinterde cynici, en zorgt uiteindelijk voor een happy ending – ook al bestaat die voor Bazarov uit een eervolle dood in dienst van de wetenschap.

Voor meer afleveringen van deze Dagkalender, zie The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.

    • Pieter Steinz