De wereld op z’n kop in de Arena

Nederlands opponent IJsland wordt vanavond door liefst één procent van zijn bevolking gesteund. „Fenomenaal.”

De spelers van IJsland gisteren in de Arena. Achter hen het vak waar vanavond een groot deel van de IJslandse aanhang zit. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Hij is een Zweed, maar als Lars Lagerbäck ergens in uitblinkt in zijn rol als bondscoach van IJsland, is het wel het aanwakkeren van vaderlandsliefde. De voetbaltrainer weet niet alleen zijn spelers te raken, maar ook de begeleiders rondom het elftal. „Na zijn laatste teambespreking ben ik in staat een moord te plegen voor mijn vaderland”, zegt Omar Smarason. „Kun je nagaan, ik ben maar de persvoorlichter van het team.”

Met gevoel voor overdrijving wil de begeleider ermee zeggen dat de spelers van IJsland vanavond in opperste staat van paraatheid in de Arena zullen arriveren. De ploeg treedt daar aan tegen het Nederlands elftal, in het kader van de kwalificatie voor het EK 2016 in Frankrijk. Aftrap: 20.45 uur.

Nederland versus IJsland is een wedstrijd waarbij sprake is van de omgekeerde wereld. Tegen de verwachtingen is niet Nederland het dichtst bij plaatsing voor het EK, maar IJsland. De voormalige voetbaldwerg is hard op weg naar de mijlpaal in zijn geschiedenis: plaatsing voor de eindronde van een groot toernooi. Niet eerder is dat gelukt.

13 oktober 2014 was misschien wel de dag van de ommekeer. Toen waren 9.760 IJslanders getuige van een memorabele zege van hun nationale elftal. De ploeg won met 2-0 van Nederland, dankzij twee treffers van topscorer Gylfi Sigurdsson, die door The Guardian eens als de David Beckham van IJsland werd omschreven. De speler van Swansea City poseert in eigen land op billboards, heeft eveneens een beroemde vrouw (een voormalige Miss IJsland), maar interessanter voor Nederland: zijn vrije trappen zijn haast zo dodelijk als die van David Beckham.

Ze spelen met hun hart

Zijn ploeggenoot Aron Gunnarsson zei gisteren dat „niemand had gedacht dat we van Nederland konden winnen”. Nadien werd IJsland hot. „We zijn een hype. Liefst één procent van onze bevolking zit vanavond in het stadion”, aldus Gunnarsson, speler van Cardiff City. „Een fenomenaal feit.”

Drieduizend van de 320.000 IJslanders zijn het spoor gevolgd van de beste generatie in jaren. Nog maar twee spelers zijn amateur, onder wie de derde doelman en de tweede linksback. Alle anderen spelen in de „subtop van Europa”, om in termen van de Nederlandse bondscoach Danny Blind te spreken. „Niet de absolute top, maar wel bij sterke clubs als FC Basel en Swansea City.” Wat hij van IJsland weet? „Dat ze spelen met hun hart en dat ze goed georganiseerd zijn.”

Eenheid is de kracht van IJsland. De ploeg vormt een hecht blok dat met drie tegendoelpunten de op één na minst gepasseerde ploeg in de EK-kwalificatie is. Maar ook buiten het veld is er veel opofferingsgezindheid. Toen de ploeg twee jaar geleden een tussenstop maakte in Londen en daar zes uur moest wachten op de aansluitende vlucht naar Cyprus, morde er geen speler. Oranje vliegt louter rechtstreeks, maar IJsland is afhankelijk van de vluchtschema’s van de nationale maatschappij Icelandair. Bondscoach Lagerbäck: „We moesten lang wachten, maar alsnog kunnen mijn spelers wedstrijden winnen.” Dat de ploeg afhankelijk is van één vliegmaatschappij, is een financiële kwestie, zegt de Zweed. „Wij zijn een heel kleine organisatie. Bij onze bond werken een stuk of twintig mensen. Hoeveel werken er bij jullie? Ik denk heel wat meer.” De KNVB telt zo’n vijfhonderd medewerkers.

Op zijn gemak vertelt Lagerbäck over de indoorhallen die zo essentieel zijn geweest voor de ontwikkeling van het voetbal in IJsland. De hallen – de eerste werd gebouwd in 2002 – zijn voorzien van kunstgras en maken het mogelijk dat er heel het jaar gevoetbald kan worden: ook in de koude maanden tussen oktober en april. Daarvoor moesten spelers uitwijken naar de zaal. De huidige lichting spelers, Kolbeinn Sigthorsson (ex-Ajax) en Alfred Finnbogason (voormalig sc Heerenveen) als bekende namen, is de eerste die optimaal heeft kunnen profiteren van de nieuwe voorzieningen.

Bee Gees

Maar ook Lagerbäck droeg bij aan de opmars van IJsland. Bij zijn aantreden in 2011 bracht hij negen jaar ervaring met zich mee als bondscoach van Zweden. Hij was actief op twee WK’s en EK’s en bracht IJsland in vier jaar tijd liefst honderd plekken omhoog op de wereldranglijst, van de 124ste plek naar de huidige 24ste.

De coach verstaat de kunst van het motiveren. Vlak voor elke duel laat hij een beeldencompilatie zien met daaronder een opzwepend nummer. „Als hij het woord neemt en die beelden laat zien, is het muisstil”, zegt persvoorlichter Smarason. „Totale focus.”

Bij de vorige wedstrijd koos Lagerbäck voor het nummer ‘You Win Again’ van de Bee Gees. En jawel, na de stunt tegen Nederland won IJsland ook van Tsjechië. Lagerbäck: „Ik weet niet of het helpt, want na het fluitsignaal zijn ze het misschien weer vergeten. Maar ik geloof toch dat dit soort kleine dingen belangrijk is in de opbouw naar een wedstrijd.” Met een knipoog: „Ik vind de muziek in de kleedkamer heel slecht. Maar zolang ze winnen, vind ik alles goed.”