De wachttijd bij ziekenhuizen is vaak schijn

Wachten bij de spoedeisende hulp. Foto ANP / Martin Mooij

Specialisten weigeren hun patiënten soms te opereren omdat het met de zorgverzekeraar afgesproken budget dreigt op te raken. Ook als er wel operatiekamers en artsen beschikbaar zijn, blijven patiënten daardoor langer op de wachtlijst. Dit blijkt uit onderzoek van deze krant.

Afgelopen maand werden de maximale wachttijden in verreweg de meeste Nederlandse ziekenhuizen op één of meerdere afdelingen overschreden. Dit gebeurt ook als er voldoende operatiekamers en artsen zijn en er geen wachtlijst hoeft te zijn.

Terugkerend probleem

Wachtlijsten voor ziekenhuisbehandelingen zijn sinds midden jaren negentig een terugkerend probleem. In 2000 spraken ziekenhuizen, specialisten en verzekeraars af wat de maximale wachttijden voor in te plannen ingrepen mogen zijn. Deze zogenoemde Treeknormen gelden tot op de dag van vandaag.

Uit de meest recente cijfers van onderzoeksbureau MediQuest blijkt dat in augustus in 25 ziekenhuizen patiënten langer dan het afgesproken maximum van zeven weken wachten op een knieprothese. Voor een afspraak op de polikliniek pijnbestrijding wachten patiënten in 58 ziekenhuizen langer dan de norm van vier weken.

Het maakt uit wie verzekeraar is

De door ziekenhuizen opgegeven wachtlijsten blijken niet altijd te kloppen. Veel academische ziekenhuizen zouden de capaciteit hebben om patiënten met eenvoudige aandoeningen te behandelen, maar hanteren hiervoor bewust lange wachttijden, zodat patiënten een ander ziekenhuis kiezen. Ook maakt het in de praktijk uit waar de patiënt is verzekerd. Omdat zorgverzekeraars en ziekenhuizen onderling afspraken maken over het operatiebudget, bestaat er een behandelplafond. Dit wordt niet vermeld in de openbare wachtlijsten, maar kan voor een patiënt wel betekenen dat hij wordt geweigerd of doorverwezen naar een ander ziekenhuis. Dit gebeurt zeker in de tweede helft van het jaar.

Twee gespecialiseerde klinieken vertellen in deze krant dat zij soms patiënten van verzekeraars weigeren als het budget op is. Ze kunnen de kosten voor de operaties niet zelf opbrengen. Orthopeed Marcel Driessen van Othopedium en medisch directeur Piet Meurs van Oogziekenhuis Eindhoven zien de keuzevrijheid voor patiënten op deze manier in gevaar komen. De Consumentenbond vindt het “de wereld op zijn kop” dat de ene patiënt soms later wordt geholpen dan de andere, alleen omdat deze een andere verzekeringspolis heeft.

‘Gewoon blijven behandelen’

Zowel zorgverzekeraars als toezichthouder NZa zeggen in een reactie dat ziekenhuizen patiënten gewoon moeten blijven behandelen als zij dat hebben afgesproken met de zorgverzekeraar. Dus ook als het budget op is. “Doen zij dat niet dan houden de ziekenhuizen zich niet aan de afspraken die zij zelf hebben gemaakt”, stelt Natasja Wijnbeek van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

“De zorgverzekeraar moet de ziekenhuizen hier op aanspreken. Meld het dus vooral bij uw zorgverzekeraar als het ziekenhuis u laat wachten voor een behandeling. Lost uw zorgverzekeraar dit niet op voor u, dan horen wij het graag en komen wij in actie.”

MediQuest, dat de wachtlijsten maandelijks inventariseert, denkt intussen na over een betrouwbaarder manier van registratie. “Het zou de transparantie ten goede komen wanneer ieder ziekenhuis aan het eind van het jaar een wachtlijst per zorgverzekeraar bekendmaakt”, zegt directeur Jon Schaefer.

“Hoe zorgvuldig we ons werk ook doen, uit het huidige overzicht blijkt meestal niet hoe lang patiënten werkelijk moeten wachten.”

Lees ook: het achtergrondverhaal Volgend jaar bent u de eerste
    • Enzo van Steenbergen
    • Arjan Paans