Zelfverzekerde toon Merkel in migrantencrisis verdient lof

Angela Merkel laat Europa en de wereld dezer dagen een ander Duitsland zien. Niet alleen een land dat in een grote crisis de leiding neemt – dat gebeurde ook al in de confrontatie met Rusland over Oekraïne en bij de Griekse schuldencrisis. Maar een land dat bovendien op de bres staat voor mensen die op de vlucht zijn voor oorlogsgeweld, terwijl het daarbij een toon van zelfverzekerd optimisme weet te treffen die in Europa nog maar zelden gehoord wordt.

„Duitsland is een sterk land. We gaan dit voor elkaar krijgen”, zei de bondskanselier deze week over de opvang van mogelijk honderdduizenden vluchtelingen en migranten. „En als we obstakels op onze weg vinden, dan zullen we daar overheen stappen.” Duitse Gründlichkeit is prachtig, aldus de kanselier, maar nu is er behoefte aan Duitse flexibiliteit. Eerder al had ze ondubbelzinnig het geweld tegen asielzoekerscentra veroordeeld en ook de meelopers die dat soort acties ondersteunen.

Merkel verdient lof voor deze benadering van de migrantencrisis, die Europa zoveel hoofdbrekens bezorgt. Duitsland is inderdaad een sterk land, met een stevige economie, een brede coalitie en een politieke leider die na tien jaar nog steeds grote steun geniet onder de bevolking. Terecht heeft ze vastgesteld dat dit een hele grote crisis is, die het waard is om er haar politieke kapitaal voor in te zetten. Ze heeft de goede woorden gevonden, nu komt het aan op de daden.

De bondskanselier riep niet alleen haar landgenoten op tot solidariteit, maar ook de andere lidstaten van de Europese Unie. Duitsland mag voor veel van de vluchtelingen en migranten nu het beloofde land zijn, de crisis is een Europees probleem dat vraagt om gezamenlijke, Europese antwoorden. Van andere lidstaten mag gevraagd worden dat ook zij hun verantwoordelijkheid nemen.

Maar niet alle landen willen, of kunnen, het Duitse voorbeeld volgen. Waar de economische problemen groot zijn en de werkloosheid hoog is, wordt de komst van grote aantallen vluchtelingen en migranten eerder als een bedreiging gezien. Waar de politieke leiders minder stevig in het zadel zitten dan Merkel, kunnen zij ook op minder gastvrijheid rekenen. Europa, kortom, is ook over deze kwestie diep verdeeld.

Werd Duitsland in de Griekse crisis een gebrek aan solidariteit verweten, nu is dat een verwijt dat Duitsland ánderen maakt. Maar ook in die nieuwe rolverdeling kan Duitsland, hoe groot en machtig het ook is, zijn wil niet kan opleggen. Kanselier Merkel heeft de goede toon gezet en een voorbeeld gegeven dat navolging verdient, maar ze moet Europa uiteindelijk wel bijeen weten te houden.