Wie laat deze mensen nog wél toe?

Rond het treinstation van de Hongaarse hoofdstad Boedapest hebben migranten een kamp geïmproviseerd. Want de trein naar Oostenrijk en Duitsland mogen ze niet meer in. De drie landen geven elkaar nu de schuld van de opvangchaos.

Foto Laszlo Balogh/Reuters

Germany, Germany!” scanderen duizend migranten, terwijl ze woedend met treintickets zwaaien naar de agenten die dinsdag de hoofdingang van het Ooststation in Boedapest blokkeren. Mohammed, een vluchteling uit Syrië die zijn achternaam niet wil geven, probeert het nog via een zijdeur, maar ook daar neemt de oproerpolitie alle hoop weg: voor migranten vandaag geen trein uit Hongarije naar Oostenrijk.

Kort daarvoor had de politie het hele station ontruimd en migranten uit de klaarstaande trein richting Wenen gehaald. Even later mogen reizigers mondjesmaat weer naar binnen, maar alleen diegenen met een geldig visum. Dat hebben de meesten niet, ook al hebben ze vaak al honderden euro’s betaald voor hun treinkaartjes.

De Hongaarse regering zegt dat ze door het afgrendelen van het station gewoon Europese regelgeving toepast. Maar, zegt Mohammed: „Ze verplichten ons om smokkelaarsauto’s te nemen, dat is gevaarlijk! Waarom laten ze ons niet gewoon naar Duitsland gaan?”

Elke dag twee- à drieduizend mensen

Volgens Oostenrijkse media wisten enkele tientallen tot honderden migranten gisteren toch nog in de treinen van Hongarije naar Oostenrijk te komen. Maar een groot deel van de twee- tot drieduizend migranten die Hongarije dagelijks binnenkomen via de grens met Servië, stranden nu in de transitzone bij het Ooststation.

Hier kamperen ze in erbarmelijke omstandigheden. Tentjes en dekens liggen kriskras door elkaar. Vrijwilligers die limonade uitdelen worden onmiddellijk omzwermd. Voor de voeten van de oproerpolitie kruipen peuters over de stoffige grond. „Twee dagen geleden werd hier een baby geboren”, zegt Kristina Moravek, een vrijwilligster met een achtjarig Arabisch sprekend dochtertje dat optreedt als tolk. Op haar telefoon laat Moravek een foto zien van de baby.

Velen hier verwachtten dat ze vrij konden doorreizen naar het gastvrije land van ‘Mama Merkel’. Vorige week werd bekend dat Duitsland Syriërs niet meer terugstuurt op basis van de Europese Dublin-verordening. Die regel, die nu onder vuur ligt door de vluchtelingencrisis, legt de verantwoordelijkheid voor het afhandelen van een asielaanvraag bij het Schengenland waar een vluchteling het eerst geregistreerd is.

Wie respecteert ‘Dublin’ nog wel?

Maar Duitsland houdt zich nog wel aan ‘Dublin’, verklaarde een regeringswoordvoerder gisteren. Uit praktische overwegingen zou het land geen Syriërs uitzetten die Duitsland al bereikt hebben, maar: „Wie naar Hongarije komt, moet daar geregistreerd worden en daar de asielprocedure doorlopen.” Een Duitse CDU-politicus riep gisteren de Europese Commissie op om Oostenrijk en Hongarije te berispen: die zouden ‘Dublin’ niet respecteren.

Die doorgangslanden houden het Duitse beleid medeverantwoordelijk voor de chaos van de afgelopen dagen op de route via Boedapest en Wenen. Die flessenhals is verstopt geraakt door het versperren van het treinverkeer in Hongarije en verscherpte grenscontroles op de autowegen naar de Oostenrijkse grens. Maar de migranten eisen doorgang.

Maandag leek de blokkade even opgeheven. Toen liet de Hongaarse politie de mensen plotseling toch weer instappen in overvolle treinen die de Oostenrijkse politie vervolgens aan de grens tegenhield. Uiteindelijk lieten de overweldigde Oostenrijkse autoriteiten zo’n 3.650 migranten binnen. De overgrote meerderheid reisde door naar Duitsland.

In Oostenrijk zitten asielcentra vol

De Oostenrijkse bondskanselier Werner Faymann verweet Hongarije laksheid. „De wetten zijn er om gerespecteerd te worden”, zei hij in een verwijzing naar de Dublin-verordening. Oostenrijk kampt met overvolle asielcentra en lokale overheden die onderling ruzie maken over wie migranten moet opvangen. Het kabinet van sociaal-democraten en christen-democraten ondervindt bovendien druk van de extreem-rechtse FPÖ, die een grensmuur wil bouwen naar Hongaars voorbeeld.

Hongarije verscherpt de wetten

Met de bouw van die 175 kilometer lange muur wil de Hongaarse premier Viktor Orbán een halt toeroepen aan de stroom van migranten die de Servisch-Hongaarse grens oversteken, dit jaar al meer dan 140.000. Voor hen is Hongarije vrijwel altijd een doorgangsland, maar zij zien zich gedwongen hier toch hun asielaanvraag te registreren.

De Hongaarse politiek is niet gelukkig met de migrantenstroom. „Ik denk niet dat Hongarije ook maar één immigrant uit Afrika of het Midden-Oosten nodig heeft”, verklaarde Janós Lázár, stafchef van Orbán tegenover het parlement. Behalve aan de afwerking van de muur bereidt zijn partij een wet voor die gevangenisstraffen tot drie jaar mogelijk maakt voor het illegaal oversteken van de grens.

Lázár beschuldigde de Europese instellingen ervan in het verleden een „linkse kijk” gehanteerd te hebben door „iedereen te accepteren zonder checks, regels of controle”. Orbán zelf riep op tot overleg morgen met voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk, Europese Commissie-chef Jean-Claude Juncker en de voorzitter van het Europese parlement Martin Schulz.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel stelde gisteren in Berlijn dat „voor die vluchtelingen die vervolgd worden of oorlog ontvlucht zijn, er een faire verdeling zou moeten zijn in Europa, gebaseerd op de economische kracht, productiviteit en omvang van elk land”.

    • Roeland Termote