Verblijf van Noorse criminelen in Nederlandse gevangenis is ‘risicovol’

De Noorse minister Anders Anundsen (links) van Justitie en oud-staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie ondertekenen een verdrag in de gevangenis Norgerhaven in Veenhuizen. Foto ANP / Catrinus van der Veen

Het Noorse gevangenisexperiment in Drenthe is “risicovol” en niet vergelijkbaar met de komst van gevangenen uit België naar Nederland. Dat zegt hoogleraar Miranda Boone, als criminoloog en strafrechtjurist verbonden aan de universiteiten van Groningen en Utrecht.

Zij wijst erop dat gevangenen uit Noorwegen niet dezelfde taal spreken als het Nederlandse personeel. Ook gaan Noorse gedetineerden er in Nederlandse gevangenissen niet per se op vooruit. Boone evalueerde eerder de komst van gevangenen uit België naar Tilburg. Dat project beoordeelde zij positief.

De eerste 25 zware jongens uit Noorwegen arriveerden gisteren in Veenhuizen (maps), in gevangenis Norgerhaven. De mannen zijn geworven met folders die in alle 43 Noorse gevangenissen zijn uitgedeeld. Daarin wordt Norgerhaven aangeprezen als gezellig gevangenisparadijs, voorzien van bijvoorbeeld fitnessmogelijkheden die in Noorwegen ontbreken.

rooskleurig beeld

Boone vreest teleurstelling. Want het rooskleurige beeld dat in de folder geschetst wordt “verschilt van de werkelijkheid”. Zo zijn de cellen in Veenhuizen ouder en kleiner dan in de Noorse gevangenissen die zij bezocht.

“Wat gebeurt er als gedetineerden terug willen? En wie houdt er toezicht? Nederland niet.”

Van de 242 gevangenen uit Noorwegen hebben zich tot nu toe 50 vrijwillig aangemeld voor een verhuizing naar Drenthe. De rest wordt aangewezen, vertelt de Noorse Norgerhaven-directeur Karl Hillesland.

“Mannen zonder jonge kinderen, die geen bijzondere zorg nodig hebben, niet meer studeren en nog geen recht hebben op verlof.”

Vooralsnog gaat hij ervan uit dat tweederde van de gedetineerden niet-Noor is. Vreemdelingen uit de Baltische Staten, Roemenië, Polen, België, Frankrijk, Afrika, Syrië, Irak.

bezorgd om asielverzoek

Politici van onder meer CDA en VVD zijn bezorgd dat van hen sommigen asiel zullen aanvragen in Nederland. Dat internationale recht hebben ze. De Noorse gevangenisdirecteur denkt dat zo’n verzoek niet veel kans van slagen heeft, gezien de Dublinverdragen. Bovendien tonen ervaringen in Tilburg aan dat gedetineerde vreemdelingen uit België nooit in Nederland asiel hebben aangevraagd, aldus een Justitiewoordvoerder.

De komende drie jaar huurt Noorwegen voor 25,5 miljoen euro per jaar de Drentse gevangenis en blijven 239 Nederlandse personeelsleden voltijds aan het werk. De gevangenen zitten hun straf uit onder Noors regime. In Noorwegen is er onder advocaten, criminologen en Noors gevangenispersoneel brede weerstand tegen “gevangenenexport” naar Nederland.

De Noorse regering, verantwoordelijk minister Anders Anundsen van de rechts-liberale Vooruitgangspartij voorop, is doof voor alternatieven als taakstraffen, elektronische enkelbanden en noodgebouwen. En meerpersoonscellen? Die riskeren “onmenselijke overbezetting” en zouden de gunstige recidivecijfers op het spel zetten.