Twee dagen om een fiets te bouwen

Met de crisis nam de verkoop van nieuwe fietsen flink af. De opkomst van de elektrische fiets was goed nieuws voor Gazelle. De verbouwde fabriek is op de productie van e-bikes afgestemd.

Foto’s Eric Brinkhorst / ROBIN VAN LONKHUIJSEN / ANP

Aan de buitenkant van de Gazellefabriek in Dieren is de ruim een eeuw oude geschiedenis van het bedrijf af te zien. ‘Gazelle Rijwielfabriek’, prijkt met krulletters op de bakstenen gevel, met erboven een afbeelding van een gazelle.

Dit deel van het gebouw stamt uit 1912. De meer links gelegen ‘Beltmanvleugel’, met talloze kleine raampjes, is het resultaat van een verbouwing in 1950. En helemaal links: het nieuwste deel van de Gazellefabriek. Uit 2015.

Grote ramen en glanzend wit kunststof. ‘Koninklijke Gazelle’, zegt de tekst naast een groot blauw logo. Voor de fabriek fietst iemand over een hobbelig pad: de testbaan. Op het parcours vol stoepranden, heuveltjes en listige bochten worden de fietsen steekproefsgewijs uitgeprobeerd.

Morgen opent koning Willem-Alexander de vernieuwde Gazelle-fabriek, die volgens het bedrijf zelf is getransformeerd tot „de modernste fietsenfabriek ter wereld”. Op werkdagen rollen hier meer dan duizend fietsen van de band. Jaarlijks zijn het er ongeveer 275.000.

Deel van een groter geheel

Gazelle is onderdeel van Pon Bicycle Group, de fietstak van auto-importeur en handelsbedrijf Pon Holdings. Specifieke omzetcijfers van Gazelle (350 werknemers) geeft Pon niet, maar de internationale fietstak van Pon was in 2014 goed voor een omzet van 450,7 miljoen euro.

Onder Pon Bicycle Group vallen onder meer het Amerikaanse merk Santa Cruz, het Duitse Derby Cycle, het Canadees-Nederlanse Cervélo en het eveneens Nederlandse Union.

De Nederlandse fietsenmarkt maakt zware tijden door. Sinds 2008 is het aantal nieuw verkochte fietsen steevast gedaald, blijkt uit cijfers van branchevereniging Bovag-RAI. In 2007 werden ruim 1,4 miljoen nieuwe fietsen verkocht. In 2013 nog maar net boven de miljoen. Alleen 2014 kende weer een kleine opleving, maar die piek is toe te schrijven aan een eindsprint van de belastingvrije regeling ‘fiets van de zaak’, die op 1 januari van dit jaar werd afgeschaft.

Er is echter niet alleen maar slecht nieuws, dankzij de opkomst van de elektrische fiets. In 2007 werden 89.000 exemplaren verkocht, 6,4 procent van het totaal aantal verkochte nieuwe fietsen, vorig jaar waren het er 223.000, goed voor 21 procent van de markt. Buiten Nederland wint de elektrische fiets eveneens aan populariteit.

Ook Gazelle merkt dat de e-bike een groeimarkt is. Op dit moment maken elektrische fietsen 30 procent van de totale productie uit, het bedrijf wil dat aandeel naar 50 procent verhogen. „Gazelle staat bekend als een kwalitatief goed, maar daardoor ook duurder merk”, zegt woordvoerder Ferdi Ertekin. „Dat kon er bij gewone fietsen nog wel eens toe leiden dat klanten een goedkoper, kwalitatief minder goed alternatief zochten. Bij elektrische fietsen geven mensen sowieso een groter bedrag uit en ze zijn dan eerder bereid om meer te betalen voor kwaliteit.”

Gazelle heeft 28 procent van het Nederlandse marktaandeel van elektrische fietsen en gaat daarmee aan kop. Het bedrijf blijft de grootste concurrenten Accell (bekend van Batavus en Sparta) en Giant voor. Een groter buitenlands marktaandeel is eveneens een doel van Gazelle; directeur Jaap Merkus zei afgelopen juni het marktleiderschap tot „ver buiten de landsgrenzen” te willen vergroten.

Van vijf naar twee dagen

Dat vergt ook een andere productie. Het maken van elektrische fietsen is gecompliceerder, er zijn meer handelingen nodig. Dat was een belangrijke reden voor de verbouwing van de fabriek, die niet optimaal efficiënt draaide. Het vloeroppervlak is met 30 procent teruggebracht. De tijd die nodig is om een complete fiets te bouwen, is verkort van vijf naar twee dagen.

Aan de montageband, de laatste productiefase, werken bij een e-bike 27 monteurs. Bij een simpelere fiets waren er 17 nodig. Frames worden opgeladen, volledige fietsen verlaten de band 52 meter verder. Monteurs schroeven wielen vast, installeren remmen, leggen de ketting om de fiets.

Iedere monteur heeft negentig seconden voor zijn taken, daarna schuift de montageband door naar de volgende. Ze kijken door een groot glazen raam uit op een woonwijk: de fabriek ligt midden in Dieren. Vandaag is het nog de tester die over het parcours voor de fabriek rijdt, morgen zal koning Willem-Alexander de hindernissen trotseren.