Spiegel verdraagt weinig reflectie

Wat uit de verte op houthakken lijkt, is als de camera zijn totaalshot voor een close-up heeft ingeruild een brandstapel. Met die simpele en ijzersterke truc opent Jacques Audiard (Un prophète, De rouille et d’os) zijn nieuwe, in Cannes met de Gouden Palm beloonde film Dheepan, en bewijst daarmee maar weer eens de kracht van cinema. In vluchtelingendrama Dheepan, waarin drie Sri Lankanen zich als gezin voordoen om een verblijfsvergunning in Frankrijk te krijgen, speelt hij vaker op deze manier met perspectief. De film wordt afwisselend verteld vanuit de blik van de man Dheepan, net als acteur Jesuthasan Antonythasan een ex-Tamil Tijger, en de vrouw Yalini. Ze vinden onderdak en werk als conciërge en schoonmaakster in een flatgebouw in Le Pré-Saint-Gervais, een beton jungle ten noorden van Parijs, waar gewapende drugsbendes op de daken de wacht houden. Zoals meestal bij Audiard is dit realisme in overdrive: hij wil sociaal-realistische verhalen vertellen, maar is zo’n enorme stilist dat zijn rauwheid uit de kelen van sprookjesleeuwen klinkt. Eerst brullen ze, maar aan het einde zijn ze getemd.

Aanvankelijk lijkt Dheepan, op een paar droom/nachtmerrieflitsen na, bijna een documentaire. Nauwgezet volgt Audiard het proces van acclimatiseren en assimileren. Het is bijna een bekend verhaal. Het meisje Illayaal heeft in het opvangkamp al Frans leren spreken, en moet tolken voor haar ‘ouders’, zowel bij de nieuwe baas als op school. Dheepan lijkt zich van de twee volwassenen het beste aan te passen: hij veegt, repareert, krijgt zelfs de defecte lift weer aan de praat. Hij stort zich met overgave op zijn nieuwe leven. Yalini ziet Parijs slechts als tussenstation: zij wil naar haar nicht in Engeland, want daar ligt haar paradijs.

Maar dan wil Audiard opeens een heleboel dingen tegelijk: aan de ene kant is er de metafoor van de Parijse voorstad als schaduw van de trauma’s die het drietal uit Sri Lanka verdreven. Maar wat hij daarmee wil beweren blijft duister. Dat het geen verschil maakt of je vlucht? En Audiard wil vooral wat Audiard altijd wil: meeslepend melodrama en vette catharsis, dus verandert zijn film van modern neorealisme in een Amerikaans aandoende bendeoorlog. Daarin zien we de gewelddadige resten van Audiards oorspronkelijke plan voor een remake van Sam Peckinpahs outsiderdrama Straw Dogs. Omdat Audiard zijn registers zo vakkundig bespeelt, werkt het als een tierelier als je ernaar kijkt, maar stort het bouwwerk na afloop langzaam in elkaar. Dheepan wil een spiegel zijn, maar verdraagt weinig reflectie.

    • Dana Linssen