Jan is twee keer zo interessant als Mo

Op de arbeidsmarkt wordt gediscrimineerd naar afkomst en leeftijd. Dat blijkt uit onderzoek van Sociale Zaken.

Opnieuw krijgt Nederland de boodschap dat in het land structureel wordt gediscrimineerd. En dit keer horen we het niet van een vreemde. Vier dagen nadat een commissie van de Verenigde Naties een aantal zorgen had geuit over racisme en discriminatie in Nederland, en de overheid had gemaand haar beleid en toezicht te verbeteren, presenteert ons ‘eigen’ ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) een rapport over discriminatie op de arbeidsmarkt. De uitkomsten zijn helder. Ja, er wordt gediscrimineerd naar afkomst en er wordt gediscrimineerd naar leeftijd. Nee, er wordt niet (aantoonbaar) gediscrimineerd naar sekse.

Bureau Panteia komt in zijn onderzoek tot de conclusie dat „de kans dat van mannelijke kandidaten van lagere of middelbare leeftijd van Nederlandse herkomst het cv wordt bekeken, zo’n twee keer groter is dan die van de overige etnische groepen”. Hetzelfde verschil is te zien tussen kandidaten van rond de 35 jaar en die van tussen de 40 en de 50 jaar oud – de jongeren worden twee keer zo vaak overwogen voor een vacature als de ouderen.

De onderzoekers hebben een methode toegepast die enkele jaren geleden met succes in een proefschrift is verdedigd. Hierbij worden vergelijkbare cv’s van fictieve kandidaten uit verschillende groepen geplaatst op online cv-databanken. Vervolgens wordt gekeken hoe werkgevers daarop reageren.

De onderzoekers maakten 143 profielen aan van werkzoekenden van 23 jaar oud met bepaalde kwalificaties en een Nederlandse achternaam. In een digitale vacaturebank werden die, na een eerste blik op de samenvatting van het profiel, gemiddeld 4,54 keer door werkgevers met een vacature geopend om te kijken of deze kandidaat in aanmerking kwam. Had dat profiel van de onderzoekers dezelfde kwalificaties en dezelfde leeftijd, maar een Antilliaanse achternaam gekregen, dan werd na de eerste blik nog maar 2,55 keer doorgeklikt. Bij een kandidaat met een Marokkaanse achternaam 2,41 keer, bij eentje met een Turkse achternaam gemiddeld 2,05 keer en bij een ‘Pool’ 1,84 keer.

Als dezelfde toets werd gedaan met profielen van mannen rond de 35 jaar oud, dan versprong de volgorde. Dan was de Marokkaan met 1,94 clicks het minst interessant voor werkgevers, de oudere Pool was ineens veel interessanter en werd 2,42 keer aangeklikt.

Het is niet voor het eerst dat discriminatie op de arbeidsmarkt is onderzocht en aangetoond. „Dit bevestigt ons beeld”, zegt een woordvoerder van minister Asscher (SZW, PvdA). „Maar het blijft schokkend om te zien.”

Premier Rutte zei enkele maanden geleden in een interview met gratis krant Metro al: „Het maakt echt uit of je Jan of Mohammed heet.” Maar hij zei erbij dat hij „dit niet kan oplossen”. „Nieuwkomers hebben zich altijd moeten aanpassen, en altijd te maken gehad met vooroordelen en discriminatie. Je moet je invechten.”

In zijn kabinet wordt intussen wel gezocht naar oplossingen. Vanmiddag presenteert minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) de overheidscampagne Zet een streep door discriminatie, met tv-spotjes en bekende Nederlanders die een streep zetten door het woord discriminatie. Minister Asscher laat dit najaar onderzoeken in hoeveel cao’s afspraken worden gemaakt om diversiteit te stimuleren.

    • Bas Blokker