Terugkijken: een ontmoeting met Oliver Sacks

In 1993 had de Nederlandse programmamaker Wim Kayzer een ontmoeting met een groep vooraanstaande wetenschappers. Onder hen was de zondag overleden neuroloog en schrijver Oliver Sacks. Dit leidde tot de televisievertelling Een schitterend ongeluk, die NPO gisteravond opnieuw uitzond.

Bekijk de video op de website van NPO

In de uitzending geven de wetenschappers hun visie op hun werk en op de wereld. Daarbij werd hen gevraagd wat hun werk hen heeft geleerd over hoe mensen denken en handelen en wat dit de wereld heeft opgeleverd. De mannen spraken elkaar een dag lang. Later schreef Sacks hierover:

“Die dag was wild, vreemd en belangwekkend. Ieder van ons is door die dag veranderd.”

Bekijk hier een TED-talk waarin Sacks vertelt over wat hallucinaties zeggen over onze geest:

Popularisator

De opzet van de dag sloot goed aan bij het werk van Sacks, die de aandoeningen die hij onderzocht op een meeslepende wijze beschreef voor een breed publiek. Zijn populaire werk maakte grote groepen mensen bekend met wat het inhield om te lijden aan schizofrenie, doofheid en hallucinaties. Ook toen hij zelf te horen kreeg dat hij zou overlijden, schreef hij daar prachtig over.

In Een schitterend ongeluk wordt Sacks gevraagd wat hij zou doen als hij over honderd jaar terug op Aarde zou komen. Sacks antwoordt:

“Dan koop ik een exemplaar van Scientific American om te kijken wat de wetenschap tegen die tijd heeft ontdekt.”

Stephen Jay Gould en Daniel Dennett

Behalve Sacks komen in de video ook paleontoloog Stephen Jay Gould, wetenschapsfilosoof Stephen Toulmin, filosoof Daniel Dennett, biochemicus en celbioloog Rupert Sheldrake en natuurkundige Freeman Dyson aan het woord.

In deze video vertelt Sacks over mensen die lijden aan amusie, het ontbreken van muzikaal gehoor:

Bestsellerauteur

Sacks overleed zaterdag na een lang ziekbed aan de gevolgen van uitgezaaide kanker. De neuroloog en professor aan de NYU School of Medicine heeft meerdere bestsellers geschreven over neurologische aandoeningen die hij tegenkwam bij patiënten. Zijn boek Awakenings (1973) werd in 1990 verfilmd, met Robin Williams als Sacks.

In Nederland is hij vooral bekend door zijn boek De man die zijn vrouw voor een hoed hield (1985). Daarin beschrijft hij patiënten met vreemde visuele en neurologische afwijkingen, onder wie een man die zijn vrouw aanzag voor zijn hoed en haar bij het hoofd greep om haar op zijn hoofd te zetten. Een ander bekend voorbeeld is de man die zo vervreemd was van zijn eigen linkerbeen dat hij dacht dat de zusters een afgehakt been in zijn bed hadden gelegd.

    • Casper van der Veen