Olieprijs veert op maar het overaanbod blijft

In een paar dagen tijd is de olieprijs met 25 procent gestegen. Is de bodem bereikt of is de stijging het gevolg van een uiterst volatiele markt?

Prijs schiet omhoog

Is de wal bezig het schip te keren? Na een dramatische verdere val begin vorige week is de prijs van een vat ruwe olie zowel in de Verenigde Staten als daarbuiten de afgelopen dagen weer even dramatisch gestegen.

In drie handelssessies – donderdag, vrijdag en maandag – ging de olieprijs met 25 procent omhoog. Op de termijnmarkt noteerde een vat ruwe Noordzee-olie vanochtend bijna 52 dollar, terwijl de Amerikaanse olie (Texaans, WTI) 47 dollar kostte.

Analisten leggen een verband tussen het aantrekken van de markt en het jongste bulletin van de organisatie van olie exporterende landen, OPEC. Vooral de kop boven het marktoverzicht schudde de oliehandel wakker: ‘Samenwerking is cruciaal voor de olietoekomst’.

De markt ziet daarin een aanwijzing dat Saoedi-Arabië eindelijk bereid zou zijn de productie te beperken en zijn traditionele rol van ‘balansland’ weer op zich te nemen. Als grootste producent binnen het kartel heeft Saoedi-Arabië die rol altijd gespeeld. Op het moment dat de olieprijs daalde, verlaagde het land de productie om de prijs weer op te drijven.

Maar de komst van Amerikaanse schalie-olie, waardoor de VS steeds minder olie hoefden te importeren, heeft de situatie veranderd. Niet de prijs, maar het marktaandeel werd voor Saoedi-Arabië bepalend. En de rest van de twaalf OPEC-landen – in totaal goed voor 40 procent van de olieproductie – moest dat maar slikken.

Daarin zou nu verandering komen. Niet zozeer vanwege de prijs op dit moment, als wel die op langere termijn. De OPEC maakt zich zorgen over het feit dat de lage olieprijs de grote oliemaatschappijen dwingt om investeringen uit te stellen. Dat zal op termijn tot krapte op de markt leiden en tot „prijzen die zo hoog zijn dat het niet redelijk meer is voor zowel producenten als consumenten”.

De OPEC gaat ervan uit dat de vraag naar olieproducten de komende twintig jaar zeker nog zal groeien. Als er nu niet wordt ingegrepen, zal olie zich straks uit de markt prijzen. En dan gaat het dus niet meer om het aandeel van Saoedi-Arabië op de oliemarkt, maar om het aandeel van olie in de wereldwijde energiemarkt.

Toch betwijfelt Hans van Cleef, energie-econoom bij ABN Amro of Saoedi-Arabië de productie nu ineens zal beperken. „Daarvoor heeft het spel van de afgelopen maanden al veel te veel geld gekost.” Van Cleef ziet de koerssprong van de afgelopen dagen vooral als het werk van speculanten die winst hebben genomen. Aan het overaanbod is, ondanks berichten van beperkingen door schalie-olieproducenten in de VS, volgens Van Cleef nog lang geen einde.

    • Renée Postma