Kabinet in hoger beroep tegen klimaatvonnis Urgenda

Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu Foto ANP / Bart Maat

Het kabinet tekent beroep aan tegen de uitspraak van de rechter dat Nederland meer moet ondernemen om de uitstoot van CO2 te verminderen. Dat schrijft staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur en Milieu, PvdA) in een brief aan de Tweede Kamer.

De uitspraak afgelopen juni in de zaak die milieuorganisatie Urgenda tegen het kabinet aanspande kwam als een grote verrassing. Hoewel de coalitie zich hierna een tijdlang moet beraden op eventuele vervolgstappen, werd verwacht dat het kabinet beroep aan zou tekenen.

Urgenda ziet beroep vol vertrouwen tegemoet

Urgenda zegt vertrouwen te hebben in een goede afloop van het hoger beroep. Directeur Marjan Minnesma laat in een verklaring weten:

“We zien het beroep vol vertrouwen tegemoet. Zoals het kabinet weet is dat eigenlijk niet genoeg, gezien grote gevaren van klimaatverandering en de grote kans daarop. Er is veel meer nodig, dus we hopen op een versnelling”

Twitter avatar urgenda Urgenda Staat in hoger beroep #Klimaatzaak “We zien het beroep vol vertrouwen tegemoet” volledige reactie @marjanminnesma op http://t.co/jiwKDpClbR
Twitter avatar urgenda Urgenda Op 1 dag: Minister Koenders op Klimaattop Alaska “Het is niet vijf, maar één voor twaalf. Zo niet twaalf uur.” Staat in beroep #klimaatzaak

Greenpeace Nederland en Milieudefensie hebben negatief op het kabinetsbesluit gereageerd. Zij vinden dat de coalitie werk moet maken van het terugdringen van de CO-uitstoot in plaats van het aanvechten van het vonnis:

“Het kabinet zegt eigenlijk: we hebben beloofd klimaatverandering aan te pakken, maar we vertikken het om dat waar te maken. (…) Het is ongeloofwaardig een beroep te doen op andere landen om méér CO2 te besparen, terwijl Nederland zelf zijn zaken niet op orde heeft.”

Twitter avatar milieudefensie Milieudefensie Kabinet vecht vonnis #klimaatzaak aan, schrijft @trouw vanmorgen. Maar inhoud staat als een huis: we doen te weinig. We moeten aan de slag!

Zorgplicht

De zaak leidde tot discussies over hoe ver de bevoegdheden van de rechter reiken, zowel onder juridisch experts als onder politici. De rechter vindt dat de Staat de plicht heeft om het leefmilieu te beschermen en te verbeteren. De VVD en PvdA vinden dat gekeken moet worden naar of de rechter uitspraak heeft gedaan over een kwestie die eigenlijk aan de politiek is om over te beslissen. Mansveld:

” Het kabinet zet vraagtekens bij de omvang van de toetsing door de rechter van de aan de overheid toekomende beleidsruimte en de daarmee gepaard gaande afweging van uiteenlopende belangen.”

Maar ook de manier waarop het internationaal recht bij de zaak betrokken werd heeft tot aarzelingen geleid bij de coalitie. Mansveld:

“Het gaat ondermeer om de vraag of internationale verdragen en afspraken, zoals het Kyoto Protocol, die zich niet rechtstreeks tot burgers richten en die open normen bevatten op deze wijze kunnen doorwerken in het Nederlands recht. Tevens wil het kabinet een oordeel van een hoger rechtscollege over de wijze van invulling van de zorgvuldigheidsnorm.”

Aanvullende milieumaatregelen

In de tussentijd moet het kabinet, omdat er een rechterlijke uitspraak is gedaan, wel concrete extra milieumaatregelen nemen. Mansveld zegt hier tot het hoger beroep dient werk van te maken, maar noemt het milieubeleid van het kabinet “reeds ambitieus”. Ook wordt gevreesd voor precedentwerking. Het kabinet is bang dat het vonnis er mogelijk toe leidt dat allerlei belangenorganisaties nu rechtszaken tegen de Staat aan gaan spannen.

Urgenda zegt dat, als het de coalitie echt te doen is om de bevoegdheden van de rechter, er een betere strategie mogelijk is dan het aantekenen van hoger beroep. De milieuorganisatie:

“Als dat zo is, dan kan een Minister aan de Procureur-Generaal bij de Hoge Raad vragen om ‘cassatie in belang der wet’ in te stellen. Dat scheelt een paar jaar en veel geld.”

Compromis

De uitspraak leidde tot onenigheid tussen de coalitiepartijen. De VVD wilde in hoger beroep, de PvdA wilde extra milieumaatregelen nemen. Er ontstond direct discussie over wat deze maatregelen zouden moeten behelzen. Het besluit om alsnog in hoger beroep te gaan is mogelijk een compromis.

De zaak die Urgenda samen met bijna 900 mede-eisers aanspande tegen de Staat zorgde in juni voor veel ophef. Bepaald werd dat Nederland de CO2-uitstoot in 2020 met minstens een kwart moet hebben teruggedrongen ten opzichte van peiljaar 1990.

    • Casper van der Veen