Opzij Literatuurprijs mag best wat feministischer worden

Een roman die ‘tintelt van ambitie’ en ‘borrelt van boeiende gedachten’. Ook NRC-recensent Thomas de Veen was lyrisch over De consequenties, het boek waarmee Niña Weijers deze zondag de Opzij Literatuurprijs won. Toch vraagt hij zich af of dit de gedroomde winnaar is van een feministische literatuurprijs.

Feministe Joke Smit neemt in 1979 de Opzij Literatuurprijs (toen nog 'Annie Romein-prijs') in ontvangst ter bekroning van haar hele oeuvre. In een opiniestuk schrijft literaire recensent Thomas de Veen dat de prijs best wel weer wat feministischer mag worden. Foto ANP

Een roman die ‘tintelt van ambitie’ en ‘borrelt van boeiende gedachten’. Ook NRC-recensent Thomas de Veen was lyrisch over De consequenties, het boek waarmee Niña Weijers deze zondag de Opzij Literatuurprijs won. Toch vraagt hij zich af of dit de gedroomde winnaar is van een feministische literatuurprijs.

In zijn opiniestuk schrijft De Veen:

‘Dan héb je een prijs voor vrouwen, met een roemrucht feministische naamgever, en dan bekroon je toch nog een boek waarvan de literaire kwaliteit al breeduit erkend was, ook door mannen.’

Zonde

Met De consequenties, haar debuut, won Weijers (1987) vorig jaar al de tweejaarlijkse Anton Wachterprijs (een debuutprijs) en haalden ze de shortlists van de Libris Literatuur Prijs en Vlaams equivalent de Gouden Boekenuil.

Afgelopen zondag werd haar roman bekroond met de Opzij Literatuurprijs. De jury van de prijs noemde De consequenties ‘overtuigend’ en ‘slim gecomponeerd’. Literaire kwaliteit was dus leidend. ‘Zonde, eigenlijk’, schrijft De Veen.

Niet ondergesneeuwd

Het debuut van Weijers heeft volgens De Veen ‘de beperking van het vrouwendeelnemersveld’ niet nodig om lof te krijgen:

‘De Opzij-prijs [is] er juist om ervoor te waken dat de vrouwelijke stem in de literatuur gehoord en erkend wordt, om een terecht tegenwicht te bieden tegen de notoir door mannen gedomineerde shortlists van literaire prijzen. Maar Weijers’ boek wás niet ondergesneeuwd – net zo min trouwens als de winnaar van vorig jaar, Wij en ik van Saskia de Coster.’

Zenuwachtig

‘De bekroning van Niña Weijers maakt zenuwachtig’, schrijft De Veen. Het feminisme is volgens hem springlevend en noodzakelijk. Een prijs voor de vrouwelijke stem in de literatuur nog steeds wenselijk. Dus is het volgens De Veen tijd voor een ‘herideologesering’ van de prijs: ‘een feministisch boek moet winnen’:

‘Ooit, in een andere tijd, toen de Opzij Literatuurprijs nog de Annie Romeinprijs heette, was die prijs er voor schrijfsters ‘wier werk bijdraagt aan de ontplooiing, bewustwording en emancipatie van vrouwen’. De eerste winnaars (niet alleen schrijfsters trouwens) deden dat: feministes als Joke Smit en Anja Meulenbelt, en schrijfsters als Andreas Burnier die met hun boeken het feminisme een stap verder hielpen. Dat soort boeken zou je ook op de shortlist van deze Opzij Literatuurprijs kunnen vinden, als je het wilt zien.’

Lees hier het hele opiniestuk van Thomas de Veen: ‘Wel zonde, die prijs voor Niña Weijers’

    • Roderick Nieuwenhuis