Achter het gevoel van de lezers aan

Door Duitsland rolt op dit moment een golf van sympathie voor het lot van de vluchtelingen. Boulevardblad Bild surft mee.

De bedaagde Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) reageerde gisteren kribbig op de nieuwste campagne van boulevardblad Bild. Dat is met een oplage van ruim twee miljoen exemplaren de grootste krant van Duitsland. De krant staat niet echt bekend als liefhebber van de multiculturele samenleving, ofwel Multikultistan. En de Grieken zijn door het boulevardblad, dat overigens zeer goede banden onderhoudt met bondskanselier Angela Merkel, de afgelopen jaren standaard neergezet als Pleite-Griechen (failliete Grieken) die hun eilanden maar moeten verkopen als ze geld nodig hebben.

Maar nu kiest de boulevardkrant, in tegenstelling tot soortgelijke tabloids elders in Europa, voluit partij voor de vluchtelingen. Afgelopen zaterdag spande de kroon met een opzienbarende campagne onder de kop „Duitsland helpt!”. Honderd bekende Duitsers riepen de lezers op om geld te geven voor de opvang van vluchtelingen. Portretjes van al die televisiesterren en ministers, van Ursula von der Leyen (Defensie) tot vice-bondskanselier Sigmar Gabriel (SPD), vulden de pagina’s. Bild zou Bild niet zijn als op de website niet ook nog de „schandaalfoto” te zien was van dode vluchtelingen in de vrachtwagen die afgelopen week werd aangetroffen bij Wenen.

De boulevardkrant drijft ten slotte op sensatie, emotie, en meer in het algemeen Klamauk (ophef). Bild is overigens van alle Duitse media de afgelopen decennia het allerhardst getroffen door de afnemende lezersaantallen: sinds 1990 is meer dan de helft van de lezers weggelopen.

De FAZ bromde dat iedereen nu ineens bij het „lichte” Duitsland wil horen waar bondspresident Joachim Gauck vorige week bij de opening van een asielopvang in Berlijn lovende woorden over sprak. Dat lichte Duitsland plaatste de president tegenover het „Dunkeldeutschland”, het duistere Duitsland, dat geregeerd wordt door racisme en vreemdelingenhaat. Maar de chique krant uit Frankfurt vindt de oproep van „een boulevardkrant” – de naam Bild wordt niet vermeld – overbodig: het is toch vanzelfsprekend dat echte vluchtelingen moeten worden geholpen! En de FAZ wijst op de vele burgers die overal in Duitsland vrijwilligerswerk verrichten.

Een asociale Arschloch

Inderdaad gaven de afgelopen weken ook al reeksen prominenten, van acteur Til Schweiger tot het cabaretduo Halligalli, hun extreemrechtse of vreemdelingenvijandige landgenoten de wind van voren. Het meest opmerkelijke in deze reeks was overigens de onder extreem-rechtse jongeren populaire nationalistische rockformatie Frei.Wild. „Wie vluchtelingen bedreigt of terroriseert is gewoon een asociale Arschloch zonder verstand”, schrijft de band op zijn site.

Televisiepresentatrice Anja Reschke kreeg gisteravond haar „opstand van de beschaafde mensen”, waartoe zij had opgeroepen: een hele tv-avond gewijd aan vluchtelingen. Bild heeft dus precies aangevoeld dat er op dit moment een golf van sympathie door het land rolt voor het lot van de vluchtelingen. Hoofdredacteur Julian Reichelt van Bild-online zei zondag tegen Vara’s Buitenhof dat zijn krant eenvoudig het gevoel van zijn lezers weerspiegelt. Ook uit peilingen blijkt dat driekwart van de Duitsers de opvang van vluchtelingen steunt. Dat sentiment wordt extra gevoed door de rauwe beelden die dagelijks te zien zijn van brandende nog leegstaande asielzoekerscentra. Bij de laatste aanslag, afgelopen vrijdag, belandde tot grote verontwaardiging in de samenleving, een molotov-cocktail in een ruimte naast een kamer waarin zich een moeder met drie kinderen bevond.

Achter het lezersgevoel aan

De verklaring voor de Duitse hulpvaardigheid ligt voor een deel in de geschiedenis waarbij veel Duitsers zelf vluchteling waren uit de DDR of Vertriebene (verdrevenen) na de Tweede Wereldoorlog. Voor een ander deel past het idee van het bieden van hulp aan mensen in nood bij de opvatting die veel Duitsers hebben over het goede, nieuwe Duitsland.

Daarom bestaat er veel sympathie voor met name gezinnen uit Syrië die voor het oorlogsgeweld in hun land zijn gevlucht. Maar daartegenover staat weinig begrip voor andere groepen. Bijvoorbeeld voor vluchtelingen uit het voormalige Joegoslavië, die veertig procent van alle asielaanvragen indienen. Zij gelden op zijn best als economische migranten, maar worden vaak betiteld als „uitkeringstoeristen”. Merkel zei het gisteren kort en bondig: „Degenen die niet in nood zijn, kunnen niet bij ons blijven.” Bild-critici vrezen dat de krant, als het zo uitkomt, ook weer snel van positie zal veranderen. Achter het gevoel van de meerderheid der lezers aan.