Thuis bevallen toch net zo veilig als in het ziekenhuis

ANP / Koen Suyk

Bevallen bij de verloskundige is even veilig als een bevalling in het ziekenhuis onder begeleiding van een gynaecoloog. Dat concluderen gynaecologen en verloskundigen van het AMC en het VUmc in Amsterdam.

Dat is een heel ander onderzoeksresultaat dan de uitkomst van een eerdere, kleinere Utrechtse studie die in 2010 voor grote ophef zorgde. Daaruit kwam dat vrouwen die hun bevalling bij een verloskundige beginnen een 2,3 keer zo grote kans lopen dat hun kind tijdens of kort na de bevalling overlijdt, vergeleken met een bevalling die onder supervisie van een gynaecoloog begint. Het AMC-onderzoek is eind vorige week online gezet door het tijdschrift Midwifery.

Thuis bevallen is een unieke Nederlandse traditie. Het gebeurt binnen een ‘verloskundig systeem’ waarbij zwangeren met een laag risico op complicaties onder controle van de verloskundige bevallen. Dat kan thuis, maar ook in een kliniek. Vrouwen met een verhoogde kans dat er iets misgaat bij de bevalling worden door de gynaecoloog begeleid. Die kunnen niet meer kiezen om thuis te bevallen.

‘Babysterfte te wijten aan verloskundig systeem’, kopte NRC Handelsblad begin november 2010 toen de Utrechtse studie verscheen. En de krant Trouw begon het nieuws met: ‘Baby veiliger bij gynaecoloog’. De toon was gezet en in kranten en op tv laaide de strijd tussen verloskundigen en gynaecologen op. Met als positieve conclusie dat de samenwerking moet verbeteren. Het gebeurde allemaal toch al in een periode met verontrustende publicaties over de hoge babysterfte in Nederland, vergeleken met andere Europese landen.

Gynaecologische en verloskundige onderzoekers hadden al snel kritiek op de opzet van het Utrechtse onderzoek. Een maand na de publicatie in het British Medical Journal plaatste dat tijdschrift twee ingezonden brieven van Nederlandse critici. Voornaamste bezwaar was dat de geografische gebieden waarin de levende kinderen en de overleden kinderen waren geteld niet goed overlapten. En dat de sterfte bij de verloskundigen in het Utrechts onderzoek ook twee keer zo hoog was als gemiddeld in Nederland. Er moest iets mis zijn met het onderzoek, was de teneur. In een weerwoord onder beide brieven schreven de Utrechtse onderzoekers dat “gegeven de beperkingen van de studie” er geen conclusies uit kunnen worden getrokken.

“We benadrukken dat we alleen filosofeerden over bepaalde verklaringen en oplossingen.”

Groter en nauwkeuriger

Vier ondertekenaars van zo’n eerdere kritische brief zijn nu mede-auteur van het Amsterdamse onderzoek, met een heel andere uitkomst. De nieuwe studie is groter, met bijna tweemaal zoveel (ruim 80.000) bevallingen en heeft een nauwkeuriger uitslag. Wel zijn gegevens uit dezelfde periode gebruikt. Eerste auteur en gynaecoloog in opleiding Melanie Wiegerinck:

“Er is gedacht: we zoeken het uit voor de regio Amsterdam. Er was zo veel commotie over ontstaan. Het moest gewoon nog een keer gedaan worden, ook gezien de bezwaren,”

Beide onderzoeken keken, vooral om onderzoekstechnische redenen, alleen naar babysterfte bij zwangeren waarbij de bevalling na een normale zwangerschapsduur al begonnen is. Bij die zwangeren vindt ongeveer een tiende van de totale babysterfte plaats.

De vraag is dan wel wat een zwangere aan de uitkomst van dit onderzoek heeft. Mede-onderzoeker en verloskundige Ank de Jonge:

“Als ik iemand tegenover me heb die 36 weken zwanger is en die zegt: ‘Ank ik wil graag bij jou bevallen, maar is dat wel veilig?’ Dan kan ik nu zeggen ‘Ja, het is veilig.’ Dat is de relevantie.”

Vertrouwen verloskundige kreeg knauw

De discussie, ook naar aanleiding van het onderzoek van vijf jaar geleden, heeft het vertrouwen dat vrouwen hebben in de verloskundige zorg een knauw gegeven, aldus De Jonge.

“Nu zijn onze resultaten er en dan moet je zeggen: jammer, dat was eigenlijk voorbarig.”

De sterfte bij een bevalling na een voldragen zwangerschap is maar een klein stukje van de sterfte, zegt hoogleraar gynaecologie in het AMC Joris van der Post, een van de initiatiefnemers van het onderzoek.

“De hele vroege vroeggeboorte is momenteel het grootste probleem in de verloskunde. Maar bij zo’n voldragen zwangerschap is de dood nog moeilijker te bevatten, omdat je ziet dat het kind al helemaal klaar was.”