Schijn bedriegt op vliegshow Moskou

Imposant gebulder kan werkelijke staat van Russische luchtvaartindustrie niet verhullen.

Bezoekers van de Moskouse luchtvaartshow MAKS kijken naar de acrobatische toeren van Soechoj Su-27’s. Foto Pavel Golovkin/AP

‘Onze tegenstanders beseffen niet dat de sancties uiteindelijk in ons voordeel werken”, zegt het Russische Doema-lid Nikolaj Gontsjar ferm. „Wij zijn in staat om de middelen te ontwikkelen die wij nodig hebben.”

Buiten klinkt plots het geraas van straaljagers. De volgende demonstratie op de Russische vliegshow MAKS, even ten zuidoosten van Moskou. Het publiek legt het hoofd in de nek als de Soechoj Pak Fa, de nieuwste jager van de Russische luchtmacht, loodrecht de lucht in schiet en vervolgens bijna stilstaat in de lucht. De stem van de speaker slaat over bij de acrobatische manoeuvres waar de Russische Soechojs zo beroemd om zijn.

Vroeger was de Moskouse vliegshow een internationale aangelegenheid. Dit jaar heeft alleen de nieuwe Airbus A350 zijn opwachting gemaakt. Vanwege de sancties blijven westerse bedrijven liever weg. Een delegatie van de Tsjechische luchtvaartindustrie is wel aanwezig. De stands in de expositieruimtes worden bijna uitsluitend gevuld door van Russische firma’s. Zoals Almaz Antej, de producent van het luchtafweersysteem Boek. ‘Een vreedzame lucht – dat is ons vak’, staat er in grote letters boven de stand.

Door de afwezigheid van internationale partners is MAKS dit jaar een demonstratie van nationale kracht. Russische wapens zijn gewild. Rusland is na de VS de grootste wapenexporteur ter wereld. De lange rij gevechtsvliegtuigen op de flight-line van vliegveld Zjoekovski ziet er bepaald indrukwekkend uit. Maar de schijn bedriegt. In The Moscow Times vergeleek de Amerikaanse defensiespecialist Reuben Johnson de vliegshow met de Brezjnev-jaren van de Sovjet-Unie: „Een poging om de tragische neergang te maskeren met een laagje glorieus glanzend vernis.” De Russische luchtmacht, zo schrijft Johnson, staat er slecht voor. Hoewel het Kremlin de defensie-uitgaven tot recordhoogte heeft opgeschroefd, is er niet genoeg geld voor nieuwe vliegtuigen. Vorige week bestelde het Kremlin 48 nieuwe Su-35’s, terwijl honderden jagers aan vervanging toe zijn. Hoewel de Su-35 een indrukwekkende jager is, kan hij niet op tegen de Amerikaanse F-22. Maar de ontwikkeling van de Pak Fa, die het moet gaan opnemen tegen de Amerikaanse kampioen, kampt met vertragingen en problemen.

Onderdelen uit Oekraïne

Ondertussen kampt de Russische luchtvloot met grote problemen. Veel van de onderdelen voor de Soechojs werden gemaakt in Oekraïne, maar sinds de begin van het de oorlog in dat land heeft Kiev de levering daarvan stopgezet. Het ongebruikelijk hoge aantal ongelukken met gevechtsvliegtuigen van de afgelopen maanden is waarschijnlijk het gevolg van een nijpend gebrek aan onderdelen.

Anders dan Amerika en Europa heeft Rusland nauwelijks een eigen civiele luchtvaartindustrie. Na de val van de Sovjet-Unie werden de oude Toepolevs massaal ingeruild voor Boeings en Airbus-toestellen. De Soechoj ‘Superjet’ 100 is het eerste Russische verkeersvliegtuig sinds dertig jaar. „Het feit zo’n klein toestel een superjet te noemen weerspiegelt ons gebrek aan zelfvertrouwen”, merkt de Russische parlementariër Gontsjar op. Plannen voor de ontwikkeling van nieuwe toestellen zijn verdampt. Russische vliegmaatschappijen kampen met een krimpende markt, en kopen minder toestellen. De Russische United Aircraft Corporation (UAC), waarin de meeste vliegtuigbouwers zijn samengegaan, valt onder de westerse sancties, en heeft daarom moeite financiering te vinden op internationale kapitaalmarkten. Het contract voor 32 nieuwe Superjets, dat afgelopen week werd getekend (waarde 1,1 miljard dollar) is gefinancierd met een staatslening.

Maar de vertegenwoordigers van de Russische luchtvaartindustrie blijven strijdbaar. Volgens Gontsjar kunnen de sancties juist een impuls opleveren. Ook Jevgeni Kablov, hoofd van onderzoekscentrum Viam, is optimistisch. „Rusland heeft goede mogelijkheden om zijn verloren positie weer in te halen.”