‘Groningers poepen het vaakst’

Dat meldt RTV Noord

Illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Verslaggeefster Anja Otto van RTV Noord zei maar gewoon waar het op staat: poepen is belangrijk. „Het is eigenlijk het beste begin van de dag: het leggen van een goede drol. En wij Groningers schijnen er erg goed in te zijn”, zei ze in een item van de regionale omroep dat afgelopen maandag werd uitgezonden.

Het item hoort bij een nieuwsbericht op de website van de omroep. De kop: ‘Groningers poepen het vaakst’. In het stuk lezen we: „Groningers doen vaker een ‘grote boodschap’ dan andere Nederlanders. Gemiddeld twee keer per dag.” Klopt dat? We checken het.

Waar is het op gebaseerd?

De bevinding komt uit een persbericht naar aanleiding van een onderzoek van Winclove Probiotics, een bedrijf dat voedingssupplementen maakt om de spijsvertering te bevorderen. „We waren benieuwd hoe bewust mensen waren van het verband tussen hun gezondheid en hun ontlasting en ontbijt”, zegt Eke Teekens, voedingskundige en Director Healthcare bij Winclove. Het bedrijf liet daarom een online enquête uitvoeren door onderzoeksbureau MWM2: 1.051 mensen werden ondervraagd over hun ontbijt- en ontlastgewoonten. Naar aanleiding van dit onderzoek schreef een pr-bureau een aantal persberichten, zegt Teekens, waarvan er één dus werd opgepikt door RTV Noord.

En, klopt het?

Op ons verzoek stuurt Teekens de onderzoeksresultaten: een reeks tabellen die corresponderen met de vragen uit de enquête. De eerste tabel gaat over de vraag ‘Hoe vaak poept u per dag?’ en bevat de uitkomsten gecategoriseerd naar leeftijd, geslacht, opleiding en provincie.

De ondervraagden konden kiezen uit de volgende antwoorden: ‘minder dan een keer’, ‘een keer’, ‘twee keer’, ‘meer dan twee keer’ en ‘wisselend’. Dit zorgt direct voor een probleem: met deze gegevens is het namelijk niet mogelijk een gemiddelde te berekenen – er zijn immers twee categorieën waarbij de frequentie onbekend is: ‘minder dan een keer’ en ‘meer dan twee keer’. Het gemiddelde van „twee keer per dag” dat RTV Noord noemt, blijkt gebaseerd op een zeer ruwe schatting.

Op het eerste gezicht lijkt Groningen inderdaad de provincie met inwoners die het vaakst per dag poepen: 29,2 procent van de Groningers vulde ‘twee keer’ in, en 10,4 procent ‘twee keer of meer’. Maar kun je deze resultaten zomaar vergelijken met andere provincies? We leggen het voor aan Lex Olivier, ombudsman voor markt- en opinieonderzoek. Na het bekijken van de tabel zegt hij dat het onderzoek weliswaar goed in elkaar zit, maar dat de conclusies „kant noch wal” raken.

Om Groningen te vergelijken met het landelijk beeld of andere provincies, is een grotere steekproef nodig, aldus Olivier. De steekproefgrootte (1.051 mensen) voldoet aan de statistische eisen, maar er moet rekening worden gehouden met een foutmarge. Voor dit onderzoek werden 48 Groningers ondervraagd, van wie 29,2 procent invulde ‘twee keer’ per dag naar het toilet te gaan voor een grote boodschap. In werkelijkheid, berekent Olivier, kan dat percentage liggen tussen de 16,3 procent en de 42,1 procent. Die marge maakt de uitkomst ongeschikt om te kunnen vergelijken. Bovendien, zegt de ombudsman, is het verschil tussen het Groningse percentage (29,2 procent) en het landelijke percentage (23,2 procent), geen significant verschil. Oftewel: de conclusie is niet representatief.

Conclusie

Het leek een leuk nieuwtje van een pr-bureau: Groningers doen vaker een ‘grote boodschap’ dan andere Nederlanders. Dit zou blijken uit een online enquête onder 1.051 mensen. Maar de conclusie klopt statistisch van geen kant: om zoiets te kunnen beweren is een grotere steekproef nodig. Bovendien is de uitkomst niet significant. We beoordelen de bewering als ongefundeerd.

Ook een bewering gezien die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt