Draagvlak creëren voor de ideale Piet

Dit weekend vond het eerste Sinterklaascongres plaats. Precies een dag nadat de VN de overheid adviseerde te zoeken naar een ander uiterlijk van Zwarte Piet. Maar dat was puur toeval.

Of ze al bezig is met de voorbereiding? Coby Dekker van intochtcomité Gorinchem kijkt verbaasd. In Gorinchem, vertelt ze, zijn drie dames al het hele jaar bezig met de pietenpakken. Zelf stuurt Dekker straks, in december, 150 man aan. Huisbezoeken, bedrijfsbezoeken, spelmiddagen, cursussen, ze coördineert het allemaal. Het is haar levenswerk. Of ze al bezig is? „We zijn al bijna klaar!”

Het is nu, hartje zomer, dat de honderden intochtcomités in Nederland het komend Sinterklaasfeest vormgeven. De zomer is het moment om te discussiëren over welke boot, hoeveel pepernoten en, niet onbelangrijk, welke kleur schmink. Juist nu pogen voor- én tegenstanders van Zwarte Piet achter de schermen het draagvlak voor hun ideaalpiet te vergroten.

En dus was er zaterdag in Culemborg het eerste Sinterklaascongres voor alle intochtorganisaties van Nederland, een dag nadat de Verengde Naties de overheid aanbeval te zoeken naar een ander uiterlijk van Zwarte Piet – bij toeval. De bijeenkomst was georganiseerd door het Sint en Pietengilde, dat zich ten doel heeft gesteld „de traditie te borgen”. De bijeenkomst, die ’s ochtends ruim honderd bezoekers trok, jong en oud, was besloten en beveiligd, om actievoerders buiten de deur te houden.

Organisator Harold Verwoert begint, turend naar wat lege plekken in de zaal. „Een derde van de gasten heeft op het laatste moment afgezegd. Maar dat schijnt bij congressen heel normaal te zijn.”

Het Sint en Pietengilde, vertelt hij, was eerst een actiegroep, opgericht nadat de bestuursrechter in 2013 oordeelde dat Zwarte Piet kwetsend is – later werd de uitspraak nietig verklaard. „Het ging ons te ver”, zegt Verwoert, bekend van de commerciële tv als ‘Diego, de coolste piet van Nederland’. Piet, vindt hij, hoort zwart.

Aanvankelijk wilde de actiegroep met alle intochtcomités een vuist maken. Maar toen bleek dat al die comités volledig versnipperd zijn, koos de groep de diplomatieke weg. Ze werd een stichting en droeg de Sinterklaastraditie voor bij Unesco voor plaatsing op de lijst van immaterieel erfgoed. Begin dit jaar werd de aanvraag gehonoreerd, op voorwaarde dat het Sint en Pietengilde de ‘zorgtaak’ op zich neemt om de traditie ‘levend te houden’. Dat betekent: draagvlak. Het gilde gaat hiervoor de herkomst van Zwarte Piet uitpluizen, „want daarover doen nu te veel halve waarheden de ronde”. Ook wil het gilde het feest „professionaliseren” door invoering van „gecertificeerde Zwarte Pieten”.

Zoals ‘het volk’ het wil

Belangrijkste ‘zorgtaak’: dialoog voeren met tegenstanders van Zwarte Piet, om de felheid uit het debat te krijgen. Gesprekken met tegenstanders worden intussen volop gevoerd, zegt Verwoert. Het doel van de stichting, zegt medeorganisator Marc Giling, is dan ook om de traditie voort te zetten zoals „het volk” die „op dit moment” wil. En dat nu volgens hem met een traditionele Zwarte Piet, géén gekleurde. Mocht het volk daarover van gedachte veranderen, dan zullen Giling en Verwoert ook deze gekleurde Piet namens de stichting ‘levend houden’. „Maar persoonlijk hangen wij dan wel onze pietenpakken aan de wilgen.”

Na wat presentaties is er ruimte voor vragen uit de zaal. Wat te doen met de media die alles zo uitvergroten? Wat te doen met sponsors die afhaken als gekleurde pieten meedoen? Hoe om te gaan met de NTR, die met zijn Sinterklaasjournaal „op eigen houtje” allerlei pietvariaties introduceert waardoor lokale omroepen nu aan kinderen moeten uitleggen waarom zij géén stroopwafelpiet hebben? Hoe is de uitspraak van de VN uit te leggen? En, hoe te reageren op actiegroepen die tijdens een intocht zomaar opduiken? Is een gecertificeerde Piet daarin straks ook getraind? Verwoert: „Zelfverdediging zit nog niet in de cursus.”

Na afloop veegt de 67-jarige Ad van Seteren van intochtcomité Raamsdonksveer de tranen uit zijn ogen. Hij wordt gauw emotioneel als hij denkt aan het geluk dat kinderen aan het feest beleven. „Daarom zou het zo jammer zijn als het feest kapot gaat. Gele, witte, paarse Pieten, dat is aan kinderen gewoon niet uit te leggen.” Zelf heeft hij al moeite genoeg om te wennen aan die nieuwe Sinterklaas op tv, veel te joviaal. „Dit hele feest zit zó van binnen.”