Vier vragen over de Zomergast van vanavond: Damiaan Denys

Vanavond is psychiater en filosoof Damiaan Denys Zomergast. Waarom moet je kijken? “Als er ergens een gebaand pad ligt, zal hij zijn best doen om ernaast te gaan lopen.”

Damiaan Denys Foto NRC / Merlijn Doomernik

Vanavond is de laatste aflevering van VPRO’s Zomergasten. Presentator Wilfried de Jong spreekt drie uur lang met psychiater en filosoof Damiaan Denys.

Zijn werk richt zich op angst en dwangstoornissen. Denys ontwikkelt diepe hersenstimulatie voor psychiatrische stoornissen in het Amsterdams Medisch Centrum (AMC) en is als onderzoeker verbonden aan het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen.

NRC blikt vooruit op de uitzending.

Vier vragen

Ellen de Bruin, wetenschapsredacteur van NRC Handelsblad, beantwoordt vier vragen over de Zomergast van vanavond.

1. Wat maakt Damiaan Denys een interessante Zomergast?

“Het is een bijzondere en veelzijdige man. Hij is psychiater en filosoof. Hij is hoofd psychiatrie van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam en maakt theater over zijn vak, in het bijzonder over angst. Hij behandelt patiënten en doet onderzoek. Bijzonder onderzoek: hij pionierde met een behandeling waarbij mensen met zeer ernstige obsessieve-compulsieve stoornis elektroden in de hersenen geïmplanteerd kregen. Vorig jaar pleitte hij er met zijn Groningse collega André Aleman voor om zelfmoord als aparte psychiatrische stoornis te zien, in plaats van als een symptoom van een van de nu erkende stoornissen. Denys werkt in de stad en woont op het platteland, hij rijdt liever motor dan dat hij in de file staat, kortom: als er ergens een gebaand pad ligt, zal hij zijn best doen om ernaast te gaan lopen. Hoe breed dat pad ook is.”

2. Wat kunnen we van de uitzending verwachten?

“Denys zal vast tv-fragmenten laten zien waarin de dunne grens tussen ‘gekke’ en ‘normale’ mensen wordt verbeeld, en hoe we in de maatschappij met dat verschil omgaan. Hij toont waarschijnlijk ook de manier waarop ons, in een samenleving die op allerlei manieren veiliger is dan ooit, voortdurend angst wordt aangepraat. En hoe veel van ons gedrag erop gericht is om daar weer controle over te krijgen en om ons weer zeker te voelen. Ook al zijn we niet allemaal obsessief-compulsief.”

3. Op de website van de VPRO staat deze quote van Denys: “Ik zou het prettig vinden als de kijkers mijn Zomergastenavond kunnen afsluiten met een andere visie, een andere kijk op angst.” Waarom vindt Denys het belangrijk dat we - zoals hij het zelf zegt - niet bang zijn voor onze angsten en er zelfs een beetje van kunnen houden?

“Misschien omdat het onverwachte altijd enigszins angst oproept. Denys houdt ervan om mensen op een andere manier naar de wereld te laten kijken dan ze gewend zijn. Dat kan eng zijn, maar het kan ook grappig zijn. Bovendien moeten we natuurlijk van onze angst houden omdat die nuttig is: angst beschermt ons tegen gevaar. Als we geen angst kenden, zouden we nóg vaker dan nu dingen doen die we beter niet kunnen doen.”

4. Wat moet Wilfried de Jong zeker vragen aan deze gast?

“Hoe het verder moet met de geestelijke gezondheidszorg in Nederland, nu er zo bezuinigd is en allerlei taken zijn overgeheveld van de landelijke overheid naar de gemeenten. En hem niet alleen laten filosoferen over de maatschappij of laten vertellen wat er allemaal misgaat (als deze dwarsdenker al vindt dat er veel misgaat). Hij zou ook heel concreet de vraag moeten beantwoorden: wat moet er nu gebeuren?”

Zomergasten is vanavond te zien vanaf 20.15 uur bij NPO2.