Mensonterende toestand van vluchtelingen is onacceptabel

Cijfermatig lijken de vluchtelingen die naar de landen van de Europese Unie komen geen onoverkomelijk probleem. Sterker nog: immigratie kan een deel van de oplossing zijn voor vergrijzend Europa. De EU telt 508 miljoen inwoners. Vergelijk dat met het aantal asielzoekers dat in 2014 zijn toevlucht zocht in de lidstaten: 562.000. Iets meer dan één promille. Ze zullen lang niet allemaal blijven.

In sommige landen (Bulgarije, de Baltische staten, Hongarije, Portugal, Roemenië) daalt het bevolkingscijfer; elders is er sprake van stabilisatie of hooguit lichte groei. EU-breed is er het verschijnsel van de vergrijzing, met Duitsland, Italië en Zweden als uitschieters. Op basis van de nu bekende demografische ontwikkeling daalt het aantal geboortes in de EU tussen 2010 en 2050 van 78 miljoen in 2010 naar 66 miljoen in 2050. Het aantal werkenden zakt in deze decennia van 239 naar 188 miljoen. Europa heeft vers bloed nodig om economisch het welvarende continent te blijven dat het grosso modo nu is.

Daar kunnen dus ook vluchtelingen voor zorgen, hoe onwelkom ze op dit moment ook lijken te zijn. De dramatische taferelen op zee en bij grensovergangen duiden op een probleem dat kennelijk als onbeheersbaar wordt gezien. Denk aan de 71 vluchtelingen die zijn gestikt in een vrachtauto die donderdag in Oostenrijk werd aangetroffen. Aan de bootvluchtelingen van wie er ook deze week weer velen het leven lieten. Nog wat cijfers voor de juiste context: eind vorig jaar waren wereldwijd bijna 60 miljoen mensen op de vlucht. Maar een klein deel van hen komt in Europa terecht.

Praktisch gesproken is het vluchtelingenvraagstuk materieel, hoewel lastig, oplosbaar. Dit wil nog niet zeggen dat er ook een maatschappelijk draagvlak voor is, ondanks de humanitaire drama’s. Met dat probleem worstelen nationale regeringen en dus lukt het ook de Europese Unie niet om een coherent vluchtelingenbeleid op poten te zetten. Niet voor niets noemde de Duitse bondskanselier Angela Merkel het vluchtelingenvraagstuk een groter probleem dan de Griekse crisis die Europa zo bezighield en nog -houdt. Onderlinge solidariteit is in de Unie ver te zoeken, zoals deze zomer aan het licht kwam toen de Europese Commissie op basis van vrijwilligheid trachtte tot een verdeling te komen van 40.000 vluchtelingen die in Italië en Griekenland, aan de buitengrenzen van de EU, waren aangeland.

Merkel heeft, gesteund door de Franse president Hollande, gepleit voor een eerlijker verdeling van de vluchtelingen over de lidstaten. Gelijk hebben ze, het wordt tijd dat de Unie zich ook in dit opzicht een únie toont. Dat vergt politici die hun kiezers de realiteit durven te vertellen dat vluchtelingenstromen niet zullen ophouden. Ook als de opvang en hulpverlening nog meer wordt gericht op de regio, waarvoor het Nederlandse kabinet nu meer geld heeft uitgetrokken. Het vergt ook politici die zich teweerstellen tegen bedreigingen bij asielzoekerscentra, tegen uitingen van xenofobie. Maar die ook oog hebben voor de begrijpelijke vrees die onder autochtone bewoners leeft dat zij zullen lijden onder de komst van zoveel nieuwe buitenlanders. Vrees die soms terecht en dikwijls ongegrond is.

Correspondent Gert van Langendonck volgde afgelopen zomer voor deze krant het spoor van een groep Syrische vluchtelingen naar Europa. Hij trok daarna de conclusie dat de EU met haar huidige beleid in feite het criminele gedrag van mensensmokkelaars beloont. En zo mede de mensonterende taferelen veroorzaakt die zich aan haar grenzen voordoen. Dat is onacceptabel.