Grappig doen met een eeuwenoude traditie

De spanen doos (1943-1944) Raoul Hynckes / Collectie Museum MORE/Pictoright-2015

“Er kan een heleboel”, zegt Ype Koopmans over Stilleven, het thema van NRC’s fotowedstrijd van de maand september.

Volgens de artistiek directeur van Museum MORE is een stilleven “iedere compositie van levensloze objecten.

De nadruk ligt vaak op belichting, stofuitdrukking en kleur. Maar eigenlijk is alles mogelijk. Je ziet de composities zowel bij Romeinse mozaïeken als kubistische beelden. Het is van alle tijden.”

De collectie van zijn eigen museum bevat vooral stillevens uit het Nederlands modern realisme uit de eerste helft van de vorige eeuw. Typerend voorbeeld noemt hij De spanen doos (1943/1944) van Raoul Hynckes. “De droge noot, het stroeve hout, transparante glas en fluwelen gordijn hebben een perfecte stofuitdrukking. Hynckes creëerde daarbij misleidende dieptecontrasten tussen de vlakke muur, de nis en het gordijn. In de jaren dertig werd zo’n trompe l’oeil erg gangbaar.

Nylonpanties

“Net als veel van zijn tijdgenoten heeft Hynckes ook goed naar voorbeelden uit de zeventiende eeuw gekeken. Gerrit Dou was hier het uitgangspunt. Als modern schilder was Hynckes alleen minder geïnteresseerd in de symboliek van de attributen en meer in hun compositie. Hier loopt er een mooie diagonaal langs het bosje knoflook naar het glas en de boeken. In de manier waarop het schilderij is afgesneden en het standpunt, zie je invloeden van de opkomende fotografie.”

Koopmans hoopt dat de fotografen van de wedstrijd zich op hun beurt weer laten inspireren door de schilderkunst. “Je kunt nieuwe en grappige dingen blijven doen met de eeuwenoude traditie. Onlangs zag ik nog werk van fotograaf Krista van der Niet die fruit in transparante nylonpanties had gestopt.”

Foto’s bekijken en zelf inzenden kan op foto.nrc.nl. Het thema van de maand september is Stilleven.