Hoe ze hier kwamen weet niemand nog

In Oostenrijk zijn in het laadruim van een vrachtwagen gisteren de lichamen van tientallen vluchtelingen gevonden. Ze zijn waarschijnlijk gestikt.

De koelwagen waarin tientallen dode vluchtelingen werden aangetroffen. Foto ROLAND SCHLAGER / ANP

Hoelang stond de koelwagen met tientallen dode vluchtelingen in de zon op de pechstrook langs de A4 van Boedapest naar Wenen, voor hij gevonden werd omstreeks elf uur gisterochtend? Het kan enkele uren zijn, maar ook een hele nacht, zegt Gerald Pangl, de aangeslagen woordvoerder van de lokale politie in het stadje Parndorf, op zo’n 25 kilometer van de Hongaarse grens. Het was de geur van ontbinding die de snelweginspectie deed besluiten om de politie erbij te halen.

Gisteravond om een uur of negen was er nog veel onduidelijk over wat zich hier heeft afgespeeld. Vermoedelijk heeft de chauffeur de auto aan de kant gezet en is gevlucht, zonder het laadruim te openen. Hij wordt gezocht door de Oostenrijkse en Hongaarse politie, die nauw samenwerken.

De mensensmokkelaars in Oostenrijk komen meestal uit Hongarije, zegt Pangl. Elke dag pakken ze er wel een paar op. Het Hongaarse kenteken van de koeltruck suggereert dat het ook deze keer om Hongaren zou kunnen gaan, ook al staat op de zijkant de naam van een Slowaaks bedrijf voor kippenvlees. Het bedrijf lijkt niets met de zaak te maken te hebben. Het verkocht de vrachtwagen, samen met zo’n twintig andere, twee jaar geleden, meldde de eigenaar gistermiddag.

Het sporenonderzoek langs de snelweg duurde gisteren enkele uren, daarna is de vrachtwagen versleept naar een hal in Parndorf, waar de laadruimte voor het eerst is geopend. De forensische onderzoekers zagen een groot aantal dode lichamen. Volgens de politie ten minste twintig, maar mogelijk veertig tot vijftig. Het precieze aantal is moeilijk te schatten, zegt woordvoerder Pangl: ,,Ze lagen op elkaar.”

De vluchtelingen zijn mogelijk gestikt – volgens de politie is de kans groot dat ze al dood waren toen de auto de grens overstak. Dat zou volgens camerabeelden van de Hongaarse douane zijn gebeurd op woensdagochtend rond een uur of negen. Wat er in de tussentijd is gebeurd, weet niemand nog.

Rond half zeven gisteravond heeft de koelwagen Parndorf verlaten. Voortgetrokken door een vrachtwagen, te midden van een colonne politiewagens, gaat de karavaan richting Nickelsdorf, waar ze een koelruimte hebben om de lichamen voorlopig te herbergen. Daar zal het onderzoek de komende dagen worden voortgezet.

Als de auto vertrekt, is een lange horizontale barst zichtbaar op de zijkant van de laadruimte. Hebben de passagiers tevergeefs geprobeerd zich een weg naar buiten te banen? Het forensisch onderzoek zal het moeten uitwijzen, net als de identiteit van de vluchtelingen.

In groepjes zitten ze langs de weg

In Parndorf, waar veel Balkan-families uit Duitsland en Oostenrijk op terugreis even stoppen, was het gisteravond weer rustig. De afgelopen maanden zie je hier regelmatig vluchtelingen langs de kant van de weg, zegt Katie Toth, kelnerin in gasthof Landhaus in Parndorf: „in groepjes, onderschept door de politie”. In de rustieke Oostenrijkse herberg met houten interieur vlakbij de hangar waar de koeltruck onderzocht werd, verorberen Slowaken, Hongaren en Oostenrijkers grote steaks en schnitzels, terwijl ze praten over de vluchtelingen. Toth: „Ze zien er vuil en ongewassen uit, maar hebben wel iPhones. Het gebeurt weleens dat ze hier komen zitten, maar dat hebben we liever niet. Ze drinken niets en de klanten houden er niet van.” Maar wat hier donderdagochtend gebeurd is, „is waanzin”, zegt ze.

Politici spraken gisteren hun afschuw uit over wat er is gebeurd. In Wenen werd uitgerekend vandaag een conferentie gehouden over de westelijke Balkan, een initiatief van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, waar ook uitgebreid werd gesproken over de migrantenstroom. Op een gezamenlijke persconferentie hielden Merkel, haar Oostenrijkse ambtgenoot Werner Faymann, de Servische premier Aleksander Vucic en EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini een minuut stilte voor de slachtoffers. De deelnemers wezen opnieuw op de noodzaak van een Europese aanpak van het vluchtelingenprobleem. Volgens Merkel moet Europa „in een geest van solidariteit” naar oplossingen zoeken. Mogherini zei te hopen dat deze tragedie lidstaten er van zou doordringen „hun verantwoordelijkheid te nemen”.

Verschillende politieke partijen in Oostenrijk pleitten voor meer controles aan de grens. Maar de woordvoerder voor de mensenrechten van de Oostenrijkse Groenen, Alev Korun, waarschuwde: „Hoe hoger de hekken tegen de bescherming zoekende Syriërs en Irakezen, hoe gevaarlijker en dodelijker de praktijken van de mensensmokkelaars.”