FrieslandCampina boekt winst, terwijl zijn boerenleden lijden

De grote zuivelcoöperatie FrieslandCampina heeft mooie halfjaarcijfers gepresenteerd. De melkprijs voor de boer is en blijft echter pijnlijk laag.

Een meisje melkt een nepkoe tijdens de Open Boerderijdagen. Foto Kees van de Veen / HH

Terwijl de melkprijzen kelderen en melkveehouders zich opmaken voor protesten per tractor, rapporteert de grote zuivelcoöperatie FrieslandCampina (omzet 11,3 miljard euro, 22.000 werknemers) dikke winst. Die steeg het afgelopen half jaar met 85 procent vergeleken met een jaar eerder tot 192 miljoen euro. Intussen daalde de melkprijs voor de coöperatieleden met 17 procent tot gemiddeld 36 cent per kilo, en is een op de tien melkveehouders met de bank in gesprek vanwege liquiditeitsproblemen.

Hoe kan dat? De 16.000 leden van FrieslandCampina zijn eigenaar van de zuivelverwerker, bekend van onder andere Chocomel en Fristi. Profiteren de leden dan niet van de winst? Zeker wel, zei topman Roelof Joosten gisteren op een persconferentie in Amersfoort. FrieslandCampina betaalt melkveehouders meer dan de meeste concurrenten, blijkt uit een melkprijsindex, waarin FrieslandCampina op nummer drie staat. Met 55 procent van de winst wordt de melkprijs voor de leden verhoogd (zonder winstpercentage zouden ze 32 cent per kilo krijgen). De rest van de winst blijft in het bedrijf, als reserve en voor investeringen.

De leden hebben in 2013 zelf ingestemd met deze verdeelsleutel, zegt voorzitter van de coöperatie en de raad van commissarissen Piet Boer. En die winstverdeling ligt vast tot en met 2016. Daaraan tornen staat niet ter discussie, aldus Boer, ook niet nu sommige melkveehouders het water tot de lippen staat. „Het verleden heeft bewezen dat structureel investeren loont en dat consistent beleid het beste is – in het belang van onze leden. Er is wel zorg bij leden, of ze dit jaar wel doorkomen. Maar de melkprijs fluctueert en zal ook weer stijgen. Deze periode is eindig.”

Investeringen (2,5 miljard over de afgelopen jaren) en de lage melkprijs die FrieslandCampina zijn leden het afgelopen half jaar gaf, zijn verklaringen voor de winst die het zuivelbedrijf gisteren presenteerde. Wat FrieslandCampina ook hielp, waren gunstige valuta-effecten (de goedkope euro), lage prijzen voor grondstoffen en de toenemende verkoop van producten met hogere toegevoegde waarde dan basiszuivel (melk, boter), zoals kindervoeding.

De meest basale marktomstandigheden – een toename van de melkproductie en een afname van de vraag – zijn minder gunstig. In China, een belangrijke markt voor FrieslandCampina, zijn grote voorraden melkpoeder opgebouwd en is de lokale productie verhoogd. „De Chinese vraag is onduidelijk, maar lijkt te stagneren”, aldus topman Joosten. „En omdat we minder melk in China kwijt kunnen, komt die op de wereldmarkt, waardoor de prijzen dalen.”

Ook de Russische boycot van Europese zuivelproducten, sinds een jaar, drukt het bedrijfsresultaat. Met name de verkoop van merkkaas kreeg klappen. De onrust in het Midden-Oosten en de afnemende vraag naar zuivel in West-Europa zijn ook niet in het voordeel van FrieslandCampina. De Europese dalende vraag wijt Joosten onder andere aan een breder aanbod van voedingsmiddelen, en aan FrieslandCampina zelf. „We zijn te afwachtend geweest. We moeten laten zien dat zuivel sexy is.” Om het tij te keren zet FrieslandCampina in op promotie, zoals reclamecampagnes met turner Epke Zonderland.

Voor de rest van het jaar verwacht Joosten dat de geopolitieke omstandigheden hetzelfde blijven, net als de prijsdruk door achterblijvende vraag en grote voorraden. „Het zal nog even duren voor de melkprijs gaat stijgen. Voorspellen is lastig, maar de prijs zal zijn bodem nog moeten vinden.”

Deze maand betaalt FrieslandCampina zijn leden nog maar 28,50 cent per kilo melk (exclusief winstopslag). Ver onder de kostprijs, die oploopt vanaf 34 cent. Vooral voor melkveehouders die recentelijk met vreemd vermogen hebben geïnvesteerd in uitbreiding, met het oog op het afschaffen van het Europese melkquotum op 1 april jongstleden, doet het pijn. Sindsdien kreeg FrieslandCampina 5,5 procent meer aanbod.

Volgens de coöperatievoorzitter is het denkbaar dat de productie binnenkort weer naar beneden gaat. Boer: „Nu praat ik een beetje als een boer, maar ik denk dat het verstandig is dat melkveebedrijven bij de voerinkoop dit najaar kritisch kijken of ze niet wat koeien moeten afvoeren naar de slacht. Want op korte termijn is meer melk goed voor hen, maar met een lage melkprijs is het hebben van meer koeien eigenlijk niet gunstig.”

Op lange termijn oogt de marktontwikkeling voor zuivel echter nog steeds positief, meent Joosten, door de groei van de wereldbevolking en de toenemende koopkracht.