#DvdW: Hugo de Groot is 370 jaar dood

Voor zijn Dagkalender van de Wereldliteratuur bekijkt journalist en schrijver Pieter Steinz dagelijks wat er actueel is in boekenland. Vandaag aandacht voor Hugo de Groot. De wereldvermaarde rechtsgeleerde, die in de populaire cultuur vooral bekend is door zijn ontsnapping in een boekenkist uit slot Loevestein, stierf driehonderdzeventig jaar geleden.

Grotius’ ontsnapping in 1621 zou legendarisch worden in de vaderlandse geschiedenis – een mythische gebeurtenis in het rijtje Van Schaffelaar springt van de toren in Barneveld, Kenau geeft de Spanjolen van katoen, Van Speyck gaat liever de lucht in. Het was zijn vrouw Maria van Reigersberch die op het idee kwam om haar man te verstoppen in de boekenkist die van tijd tot tijd in Loevestein werd afgeleverd. „Gekleed in linnen ondergoed en zijden kousen”, schrijft De Groots biograaf Henk Nellen, „met een exemplaar van het Nieuwe Testament uit de bibliotheek van Erpenius als ondersteuning voor zijn hoofd, stapte Grotius in de boekenkist, maar eerst had hij met een zandloper uitgeprobeerd hoe lang hij het kon volhouden.” Dienstmaagd Elsje van Houweningen vergezelde de soldaten die de kist sjouwden.

Al bij het hijsen van de kist in de boot ging het bijna mis, toen de zoon van de schipper de kist zag bewegen. „Daar leeft wat, Vader! in de kist!”, dichtte een rijmprentmaker over dit moment. “Dat woord verijdelt schier de List / Maar ELSJE zegt, door hoop gedreven: / Ja! boeken hebben geest en leven.”

De rest is geschiedenis: De Groot stapte uit zijn kist in het huis van een vriend in Gorkum, hij vluchtte vermomd als metselaar naar Waalwijk, en vandaar via Antwerpen naar Parijs, waar hij in ballingschap grote werken verrichtte. Van Elsje is weinig meer vernomen, haar rol op het wereldtoneel was uitgespeeld. Maar wij zullen haar blijven gedenken – als de redster van onze grootste rechtsgeleerde én als kampioen van de liefde voor het boek.

Voor meer afleveringen van ‘Dagkalender’, zie The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.