Brieven

Ze namen juist geen risico

Zonder ook maar iets af te willen doen aan de moed van de Thalys-helden, is het goed een nuance toe te voegen aan de heldendom-analyse van Ellen de Bruin (25/8). Ze schrijft dat volgens gangbare opvattingen iemand een held is als hij/zij (al dan niet fysieke) risico’s neemt. Maar deze mensen namen juist géén risico: als ze niets gedaan hadden, zouden ze naar alle waarschijnlijkheid samen met alle andere passagiers in rijtuig 12 de dood gevonden hebben. Dat is iets anders dan het genoemde voorbeeld van iemand die een ander uit een brandend huis haalt. In die situatie heeft passiviteit geen gevolgen voor jezelf en stel je met optreden je eigen leven juist wél in de waagschaal. Ik zeg natuurlijk niet dat ‘de vijf’ vanuit deze overweging („tja, anders ben ik zelf ook de klos, dus laat ik er maar op afgaan!”)handelden. Nogmaals: hun moed is onbetwist.

Soldaat is hiervoor getraind

In Fysieke held is de grootste held (25/8) behandelt Ellen de Bruin bij vraag 1 wat een held zou kunnen bezielen. Haar conclusie: minimum tijd, intuïtief/instinctief handelen, dus: niet nagedacht. Dat zou mijns inziens voor burgers kunnen gelden, maar de situatie betrof ook militairen.

Soldaten zijn opgeleid en gevormd om tegenstanders uit te schakelen middels een spectrum van geweldsaanwendingsvormen. Dat zijn dus heel veel opties, per optie een specifieke drill, en bij toepassing tijdsdruk en eenmalige kans op succes (overleven). Dat vereist een can do -mentaliteit: wat moet, dat kan en zal gebeuren!

Soldaat zijn is een levenswijze: altijd waakzaam en voor die specifieke tijd/ruimte-situatie waarin je je nu of straks bevindt een beperkte hoeveelheid opties selecteren, jezelf voorbereiden, je drills doornemen en ‘jezelf sluimerend gereed stellen’. Veel trainen en nihil effect in vredestijd, maar maximaal effect in crisis - of oorlogssituaties (zoals in de Thalys).Met andere woorden: soldaten hebben zich al voorbereid voor zij eventueel tot zo’n heldendaad worden uitgedaagd.

Rein van Vels

Correcties & Aanvullingen

Munch en Van Gogh

Anders dan vermeld in Nieuw seizoen met Bowie, Bosch en dubbele schreeuw Munch (27/8, p. 2 en p. C6-7) toont het Van Gogh Museum maar één versie van Munchs schilderij De schreeuw, die van het Munch Museum in Oslo.