300.000 krabbels om de democratie te redden

GeenStijl is druk handtekeningen te verzamelen voor zijn petitie #geenpeil. Het weblog wil een referendum over het aanstaande verdrag tussen de EU en Oekraïne.

Langskomen op de redactie van GeenStijl zal niet gaan, want „net vandaag hebben we veertien Poolse stukadoors over de vloer”, aldus een medewerker. Grapje natuurlijk. GeenStijl ontvangt weinig bezoek. Heeft te maken met veiligheid, legt Jan Roos uit op neutraal terrein, in een restaurant. Eerder was Roos presentator bij Powned, sinds een maand is hij videomaker en gelegenheidswoordvoerder van GeenStijl. „Ik weet niet of je je Charlie Hebdo nog kunt herinneren?” GeenStijl wil dat de redactie een „veilig bastion” blijft. Bovendien: het is nu veel te druk voor bezoek.

GeenPeil is het nieuwste actiejournalistieke project van het weblog. „Onze mensen werken er dag en nacht keihard aan.” GeenPeil probeert mensen te bewegen een ‘raadgevend referendum’ af te dwingen over het associatieverdrag met Oekraïne, dat de banden met de EU moet verstevigen.

GeenPeil is een succes: in een week tijd zijn meer dan 80.000 handtekeningen opgehaald. Eind september moeten dat er 300.000 zijn. Voor het ‘inleidende verzoek’ moesten eerder al 10.000 handtekeningen van kiesgerechtigden worden verzameld. Dat werd in vier weken ruimschoots gehaald.

De actie is mogelijk doordat Nederland sinds 1 juli een nieuw ‘democratisch instrument’ heeft. Als mensen het niet eens zijn met aangenomen wetten of verdragen, kunnen ze de overheid dwingen er een referendum over uit te schrijven. GeenStijl is dol op democratie. „Dit referendum is niet in de eerste plaats tegen de EU, maar vóór democratie”, zegt Roos.

De actie grijpt hem ook persoonlijk aan. „Je moet de EU bevechten, anders ben je de zeggenschap en de regie over je eigen land kwijt”, zegt hij. „Dan zeggen ze dat er 50.000 Somaliërs binnen zijn gekomen en tegen Nederland: hier heb je er 10.000. Ik wil dat mijn kinderen leven in een land waar democratie is.”

Epische livestream

GeenStijl besteedt veel aandacht aan GeenPeil. Vandaag heeft het weblog net als gisteren een livestream van de drie printers die de eerste 50.000 formulieren uitprinten. ‘De epische 50K PRINT livestream’ wordt gedeeltelijk gepresenteerd door Jan Roos en ‘gastvrouw’ Miss Donna.

GeenStijl bouwde een digitaal aanvraagformulier (te vinden via teken.geenpeil.nl) om een referendumverzoek te doen. Dat bestond nog niet. Omdat de Kiesraad geen digitale formulieren accepteert, print GeenStijl die uit.

GeenStijl wil de handtekeningen op 28 september presenteren. De Kiesraad heeft de redactie gevraagd om de handtekeningen in porties aan te leveren, zodat hij alvast kan beginnen met tellen. Sinds 1 juli is het secretariaat uitgebreid met vier mensen om dit soort verzoeken te verwerken.

Naast de livestream zijn er andere acties voor GeenPeil. Woensdag publiceerde GeenStijl een filmpje waarin politici steun betuigen aan het initiatief. „Henkie Krol wil ook helpen door te flyeren op de markt”, zegt Roos. Goed bedoeld, maar niet echt nodig, vindt hij. „Op de markt heb je na een dag honderd handtekeningen als je goed je best hebt gedaan. Dit is 2015, we hebben er zo honderd per uur via internet.”

Serieuze actiejournalistiek

GeenPeil is serieuzere actiejournalistiek van GeenStijl. Slaat het weblog hiermee een nieuwe weg in? Roos: „Ik denk dat je niet moet kijken naar een nieuwe weg van GeenStijl, maar van de burgerbevolking. Die is het zat dat ze bestuurd wordt door mensen die geen feeling hebben met hun achterban.”

Volgens Roos is sprake van een ander soort revolutie dan ‘mediarevolutie’: „Het is een democratische revolutie waarin de burgers weer zeggenschap krijgen en waarin de politici gedwongen wordt te luisteren naar de mensen die hun salaris betalen.”

GeenStijl heeft het „niet per se opwindende” associatieverdrag met Oekraïne aangegrepen omdat dit de eerste kans is, sinds de nieuwe wet, om via deze weg een stem tegen de EU te laten horen.

De uitslag van het mogelijk eerste referendum dat op deze manier tot stand is gekomen, is niet bindend. Maar het kan volgens Roos wel een sterk signaal geven over de betekenis van democratie. „We moeten oppassen dat we onszelf niet neerzetten als de Gandhi van de Nederlandse democratie, maar dit project komt voort uit angst bij de bevolking voor de uitbreidende EU. Ruim 60 procent heeft tegen de Europese grondwet gestemd en hij is er toch gekomen.” Een grotere middelvinger kunnen burgers volgens Jan Roos niet krijgen.