Column

Was het maar het hele jaar zomer op televisie

Wel of geen plat amusement bij de publieke omroep? De nieuwe mediawet is dubbelzinnig, en dat is goed, vindt Christiaan Weijts. Nu ligt de bal weer bij de omroepen.

Was het maar altijd zomer in Hilversum. Maandag begint het reguliere seizoen weer, en dan is het gedaan met alle verdiepende programma’s, met de achtergrondreportages, met het filosofisch kwintetten.

Alleen in de zomer mag televisie traag zijn. Alleen dan mogen de studiogasten ineens vanaf een afstandje reflecteren op de realiteit. Op de radio hoor je dichters en denkers plots een vol uur praten over hun werk. Allemaal voorbij, net als die zalige zondagavonden met één gast die je gedachten omploegt, gevolgd door een film die je nog wekenlang bijblijft.

Op 1 september kun je je toestel net zo goed op straat mieteren. Dan draait alles weer om kijkcijfers, snelheid en de hype van de dag. De zomer laat zien waar onze Publieke Omroep toe in staat is als ze zich even terugtrekt uit de concurrentiestrijd met de commerciëlen.

Wat dat betreft heeft staatssecretaris Sander Dekker volkomen gelijk. Kwaliteit moet belangrijker zijn dan kijkcijfers. Waarom moet Heel Holland Bakt overheidssubsidie krijgen en Topchef niet?

Nu produceren de publieken allerlei pulp, puur om het hoofd boven water te houden, en staan verdiepende programma’s zoals VPRO Boeken, Zembla, Tegenlicht of Argos voortdurend onder druk. Cultuurprogramma’s, onderzoeksjournalistiek, documentaires en arthousefilms mogen allemaal opkrassen naar de randen van de programmering: de late avond, de zondagochtend of het digitale themakanaal. Daar is het elke dag een beetje zomervakantie. Daar ligt de concurrentie van de commerciëlen niet op de loer.

Overheidssubsidie is er nu juist om datgene te ondersteunen wat in de vrije markt ten onder gaat en toch van waarde is. Het grote probleem van Sander Dekker is alleen dat hij het doet voorkomen alsof het de politiek is die straks bepaalt wat geschikt is. Dat geeft zijn plannen de dodelijke geur van staatsindoctrinatie.

Gelukkig is er grote verwarring over de nieuwe mediawet. Dankzij de PvdA is in de uiteindelijke versie komen staan dat amusement best mag, met „als enige doel een breed en divers publiek te trekken”. Dus toch Bananensplit? Dus toch de karaokes, de voetbalkolder en de homemade kloteshows?

Nu de wet dubbelzinniger is dan Dekker wil, ligt de beslissing precies waar zij hoort: bij de NPO zelf. Dekker moet alleen de voorwaarden scheppen voor een omroep die vrij van commerciële druk kan werken. De politiek moet zorgen dat de omroepen niet langer geld en zendtijd krijgen op basis van kijkcijfers.

Net als in de cultuursector zal er op de een of andere manier een systeem moeten komen waarbij commissies toekenningen doen op basis van kwaliteit. En net als in de cultuursector zal dat zorgen voor enorm veel gezeur, geruzie en scheve gezichten. Het zij zo. Over kwaliteit mag best getwist worden. Desnoods in een avondvullend programma. Alsof het altijd zomer is.